Ἡ Ἁγία Γεσθημανὴ – Περιληπτική παρουσίαση

Ἁγία Γεθσηµανὴ

Περιληπτική παρουσίαση

Τὸ ὄνομα Γεθσημανή παράγεται ἀπὸ τὰς Ἐβραϊκὰς λέξεις Γκάτ-Σέμεν, αἱ ὁποῖαι σημαίνουν ἐλαιοτριβεῖον. Ὁ χείμαρρος, εἰς βάθος τοῦ ὁποίου τοποθετεῖται ἡ Γεθσημανή, ὀνομάζεται «Χείμαρρος τῶν Κέδρων» ὅπου εἰς τὰς χριστιανικὰς παραδόσεις συνδέεται μὲ τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ λάβῃ χώρα ἡ τελευταία θεϊκὴ κρίσις. Μία ἄλλη ὀνομασία τοῦ χειμάρρου εἶναι γνωστὴ ὡς «Κοιλάδα τοῦ Ἰωσσαφάτ». Τὸ ὄνομα Ἰωσσαφὰτ προέρχεται ἀπὸ τὰς ἐβραϊκὰς λέξεις Γιαχβὲ – Σαφότ, αἱ ὁποῖαι σημαίνουν: «ὁ Θεὸς κρίνει», ὡς τοπωνύμιον ἀπὸ τὸν προφήτην Ἰωὴλ 3,2.

Συμφώνως πρὸς τὴν Καινὴν Διαθήκην ἀπὸ τὴν Γεθσημανὴν ἤρχισε ὁ δρόμος τοῦ μαρτυρίου τοῦ Χριστοῦ (Ματθ.26,36, Μάρκ.14,32, Λουκ.22,39, Ἰωάν.18). Εἰς τὴν Γεθσημανὴν ἐπροσευχήθη ὁ Χριστὸς πρὶν τὸ πάθος Του, ἐκεῖ ἐδέχθη τὸ φίλημα τῆς προδοσίας τοῦ Ἰούδα καὶ ἐκεῖ συνελήφθη ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν τοῦ Πιλάτου, τοῦ ὄχλου καὶ τῶν ὑπηρετῶν τῶν Φαρισσαίων. Ἤδη ἀπὸ τὸν 4ον μ.Χ. αἰῶνα, τὰ γεγονότα αὐτὰ τῆς Καινῆς Διαθήκης ἐταυτίσθησαν τοπογραφικῶς καὶ οἱ χῶροι τους ἀνεδείχθησαν ὡς ἱερὰ καὶ λατρευτικὰ Χριστιανικὰ Προσκυνήματα.

Ἡ Γεθσημανὴ δὲν συνδέεται μόνον μὲ τὴν ἀγωνίαν καὶ τὸ πάθος τοῦ Χριστοῦ ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν Ταφὴν τῆς Παρθένου Μαρίας. Ὁ καθορισμὸς τοῦ Τάφου τῆς Παναγίας ἀνάγεται εἰς τὸ μέσον τοῦ 1ου αἰῶνος. Τὴν ἰδὶαν σχεδὸν ἐποχὴν ἐκτίσθη ἡ πρώτη Ἐκκλησία τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, πιθανῶς εἰς τοὺς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορος Μαρκιανοῦ, τὸ 450-457 μ.Χ. καὶ τοῦ πρώτου Πατριάρχου τῆς Ἱερουσαλὴμ Ἰουβεναλίου.

Τὸ πάνσεπτον καὶ Θεομητορικὸν μνῆμα ἐν Γεθσημανῇ

Εἰς τὰς καρδίας τῶν πιστῶν τέκνων τῆς Ὀρθοδοξίας πάλλει ὁ σεβασμὸς καὶ ἡ ευλάβεια ἡ ὀφειλoμένη πρὸς τὴν πάναγνον Μητέρα τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Διὸ καὶ ἀπὸ τῆς ἀρχαιοτάτης ἐποχῆς ἡ ὀρθόδοξος τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία ἐτίμησε τὴν Θεομήτορα καὶ τιμᾶ δεόντως, ἡ δὲ μήτηρ τῶν Ἐκκλησιῶν κατέχει ὡς πολυτιμότατον μαργαρίτη εἰς τοὺς κόλπους αὐτῆς τὸν θειότατον καὶ ἁγιώτατον Τάφον αὐτῆς μετὰ τῶν ἄλλων πανσέπτων καὶ θεοτιμήτων Τόπων τῆς Χριστιανοσύνης καὶ ὡς ἀτίμητον θησαύρισμα διακρατεῖ ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ αὐτὸν καὶ διαφυλάττει. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲ ἀπὸ ἀρχαιοτάτων ἐτῶν ἀνηγέρθη σταυροειδὴς ναὸς ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ὁποίου ὑψοῦται σεμνὸν καὶ ἀπέριττον κουβούκλιον τοῦ θεομητορικοῦ καὶ πανσέπτου Μνήματος ἐν ᾧ οἱ Ἱεροὶ Ἀπόστολοι ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς μετρίως φερόμενοι καὶ κηδεύσαντες πιστῶς ἐκ τῆς Ἁγίας Σιὼν ἐνεταφίασαν τὸ πανάχραντον τῆς Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας σῶμα ἐν Γεθσημανῇ τῷ χωρίῳ.

Ὁ πάνσεπτος οὗτος Ναὸς τῆς Θεοτόκου εὑρίσκεται ἐν Γεθσημανῇ καὶ ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ Ἰωσαφὰτ ἢ χειμάρρῳ τῶν Κέδρων, μεταξὺ τοῦ λόφου Μωρία καὶ τοῦ Ὄρους τῶν Ἐλαιῶν, ἐγγὺς τοῦ τόπου τοῦ λιθοβολισμοῦ τοῦ Πρωτομάρτυρος καὶ Ἀρχιδιακόνου Στεφάνου καὶ τοῦ τόπου τῆς προσευχῆς τοῦ Κυρίου, ἐν ᾧ συνελήφθη καὶ ἐπροδόθη ὑπὸ τοῦ Ἰούδα. Κατερχόμενος τὶς διὰ κλίμακος τεσσαράκοντα καὶ ὀκτὼ βαθμίδων εὑρίσκεται ἐν ὑπογείῳ Ναῷ σταυροειδεῖ καὶ ὑπενθυμίζοντι ἀρχαίαν κατακόμβην, ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ὁποίου ὀρθοῦται ὁ Θεομητορικὸς Τάφος λελαξευμένος ἐντὸς μονολίθου βράχου καὶ περιβαλλόμενος ὑπὸ κουβουκλίου ἔχοντος δυὸ εἰσόδους, ἐκ δυσμῶν καὶ βορρᾶ, ὁδηγούσας πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν αὐτοῦ τὸν εὐλαβῆ προσκυνητήν. Τὸ σεμνὸν τοῦτο καὶ σεβάσμιον ἱερὸν προσκύνημα, ἀνεγερθὲν κατὰ τοὺς χρόνους τῆς παλαιᾶς ἀρχαιότητος, ἐφ οὗ θέματος καὶ θὰ ἀσχοληθῶμεν κατωτέρω, ὑπενθυμίζει τὰς κατακόμβας τῆς διωκομένης Ἐκκλησίας τῶν μαρτύρων τῆς πίστεως καὶ διὰ μέσου τῶν αἰώνων μᾶλλον διετηρήθη ἀνέπαφον, ἐκτὸς τῶν ἐλαχίστων ἀνακαινίσεων καὶ μεταβολῶν, ἃς ὑπέστη ὑπὸ τῶν Σταυροφόρων τῷ 1130. Τὸ Ἱερὸν αὐτὸ προσκύνημα εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κυριότητα τῶν ὀρθοδόξων Ἑλλήνων Ἁγιοταφιτῶν, ἐν αὐτῷ δὲ καθημερινῶς τελεῖται ἡ θεία Λειτουργία ἐντὸς τοῦ Ἱεροῦ Κουβουκλίου τοῦ Τάφου τῆς Θεομήτορος, κατὰ δὲ τὴν παραμονὴν τῆς θεομητορικῆς ἑορτῆς (14 Αὐγούστου) πρωτοστατοῦντος τοῦ Ἑλληνορθοδόξου ἡμῶν Πατριάρχου τελεῖται ἡ ἀκολουθία τοῦ ἐπιταφίου τῆς Θεοτόκου, ψαλλομένων καὶ τῶν ἐγκωμίων Αὐτῆς, εἰς ἀνάμνησιν τῆς ὑπὸ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κηδεύσεως τοῦ παναχράντου Θεομητορικοῦ σώματος…… Λίαν ἐνδιαφέρουσαι ὅμως τυγχάνουσιν αἱ διιστάμεναι γνῶμαι περὶ τοῦ κτήτορος τῆς ἐπὶ τοῦ πανσέπτου καὶ θεομητορικοῦ Τάφου ἱδρυθείσης περικαλλοῦς ἐκκλησίας καθ’ ὅτι ἀνάγονται αὖται εἰς ἐκκλησιαστικοὺς ἱστορικοὺς συγγραφεῖς τῆς ἀρχαιότητος. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν αἱ γνῶμαι τῶν τὲ συγχρόνων ἀρχαιολόγων καὶ τῶν παλαιοτέρων, περὶ τῆς ἀρχικῆς προελεύσεως τῆς ἐν λόγῳ ἐκκλησίας, διχάζονται ἄχρι τῆς σήμερον. Καὶ τινὲς μὲν ἐξ αὐτῶν ἐπιδέχονται τὰς ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ Βατικανοῦ πληροφορίας, ὡς καὶ τὰς τοῦ νικηφόρου Καλλίστου, καθ’ ἃς καὶ ἐπὶ τοῦ Τάφου τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐκκλησία ἀνάγεται εἰς τοὺς χρόνους τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, ἕτεροι δὲ ἀνάγουσιν ταύτην εἰς τοὺς μετὰ αὐτῶν χρόνους, ἄχρι τοῦ αὐτοκράτορος Μαρκιανοῦ (450-457). Ἐφεξῆς δ’ ἐκθέτομεν τὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἱστορικὰ δεδομένα, ἐξ ὧν καὶ θὰ ἐξάγομεν τὰ συμπεράσματα ἡμῶν.

Ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἱστορικοῦ συγγραφέως τοῦ ΙΔ΄ αἰῶνος Νικηφόρου Καλλίστου – Ξανθοπούλου συμφραζομένων διαπιστοῦται ἀπόλυτος συμφωνία αὐτοῦ μετὰ τοῦ ἐν τῷ Βατικανῷ Βυζαντινοῦ χειρογράφου τοῦ ΙΑ΄ αἰῶνος, καθ’ ὃ ὁ κτήτωρ καὶ ἐπὶ τοῦ θεομητορικοῦ Τάφου ναοῦ τυγχάνει ὁ μέγας Κωνσταντῖνος, περὶ τούτου δὲ λέγει τὰ ἑξῆς «Ὑπερφυῆ δὲ τίνα ἕτερονἐν τῷ χωρίῳ Γεθσημανὴ ναῶν τῇ Θεοτόκῳ ἐγείρει, ἔωδον θυσιαστηρίου τὸν ζωηφόρον ἐκείνης τάφον ἀσφαλῶς περιστείλασα. Κατωφεροῦς δ’ ὄντος τοῦ τόπου ἀναβαθμοὺς ἐκ μαρμάρων ποιησαμένη τὸν βουλόμενον ἐκ τῆς ἁγίας πόλεως πρὸς ἀνατολὰς κατάγει». Καὶ ἀλλαχοῦ λέγει «Πολλὰς δὲ καὶ ἄλλας ἐκκλησίας τοῖς ἁγίοις ἐκείνοις τόποις κατασκευάσασα οὔσας ὑπὲρ τριάκοντα, ἡ θεοφιλὴς βασιλὶς Ἑλένη, πρὸς τὸν φίλον ταύτης υἱὸν ἐπανέστρεψε, τοῖς ἐσπερίοις μετὰ τὴν Σύνοδον διάγοντα μέρεσιν».

Ἄξιον ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως τυγχάνει τὸ γεγονός, ὅτι τόσον αἱ ἄνω εἰδήσεις τοῦ Νικηφόρου Καλλίστου, ὅσο καὶ αἱ τοῦ Βατικάνειου καταλόγου, περὶ Γεθσημανῆς, ὅτι ἡ περὶ τοῦ Τάφου τῆς Θεοτόκου ἐκκλησία τυγχάνει ἔργον τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, ἐλέγχονται ἀνακριβεῖς ὑπὸ πλείστων νεωτέρων Παλαιστινολόγων, ὡς προείρηται, καθ’ὅτι οἱ ἀρχαῖοι ἐκκλησιαστικοὶ ἱστορικοὶ συγγραφεῖς τοῦ Δ΄ αἰῶνος, Εὐσέβιος, Σωκράτης καὶ Σωζόμενος, οὐδεμίαν μνείαν ποιοῦνται περὶ ἀνεγερθείσης ἐν Γεθσημανῇ, ἐκκλησίας ἐπὶ τοῦ Τάφου τῆς Θεοτόκου, ὅπερ καθ’ ἡμᾶς εὐσταθεῖ. Κατὰ ταῦτα, τὸν χρόνον τῆς ἱδρύσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Τάφου τῆς Θεομήτορος περικαλλοῦς ἐκκλησίας θὰ πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν οὐχὶ πρὸ τοῦ 339, ὅτε καὶ ἀπέθανε ὁ μηδεμίαν μνείαν ποιούμενος ἱστορικὸς Εὐσέβιος, ἡ εἴδησις τοῦ ὁποίου πολὺ θὰ ἐβάρυνεν λόγῳ τῆς ἀρχαιότητος, αὐτοῦ, εἰς πιστοποίησιν καὶ βεβαίωσιν ἑνὸς τοιούτου γεγονότος, σχέσιν ἄμεσον ἔχοντος μὲ τὴν ἐποχὴν καὶ τὰ ἔργα τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, διὰ τοὺς μεταγενεστέρους αὐτοῦ. Ἐξ ἄλλου ἡ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου παρατηρουμένη σιωπὴ τοῦ Εὐσεβίου οὐδέποτε θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκληφθῇ ὡς ἀδιαφορία καθ’ ὅσον οὗτος ὁμιλεῖ καὶ δι’ ἄλλα ἔργα τῆς βασιλομήτορος ἁγίας Ἑλένης συντελεσθέντα ἐν Παλαιστίνῃ, ἐκτὸς τῆς ἐπὶ τοῦ Ἁγίου τάφου βασιλικῆς, ἐν Ἱεροσολύμοις, καὶ τῆς ἐπὶ τοῦ Ἁγίου Σπηλαίου, ἐν Βηθλεέμ. Ἀποκλείεται ὅθεν, ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, ὡς ἱδρυτὴς τῆς ἐν Γεθσημανῇ ἐκκλησίας τῆς Θεοτόκου, κατὰ τὴν σιωπὴν τοῦ Εὐσεβίου.

Μετὰ τὰ ἀνωτέρω, ἀνάγκη, ὅπως ἀλλαχοῦ ἀναζητήσωμεν τὰ ἱστορικὰ δεδομένα, ἅτινα θὰ ρίψωσιν ἄπλετον φῶς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ θὰ δώσωσιν θετικὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα, πότε καὶ ὑπὸ τίνος ἱδρύθη ὁ Ναὸς τῆς Θεοτόκου ἐν Γεθσημανῇ. Οὕτω ἡ πρώτη καὶ ἀρχαιοτέρα πληροφορία περὶ τούτου εὑρίσκεται ἐν τῷ Β΄ Ἐγκωμιαστικῷ Λόγῳ τοῦ ἱεροῦ Δαμασκηνοῦ πρὸς τὴν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον ἐν τῇ Κοιμήσει Αὐτῆς, ἐξ οὗ θὰ προσδιορισθῇ, κατὰ προσέγγισιν, τὸ χρονικὸν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἀνηγέρθη τὸ πρῶτον ἡ ἐκκλησία τῆς Θεοτόκου ἐν Γεθσημανῇ, ὡς καὶ ὁ κτήτωρ αὐτῆς. Ἐν τῷ εἰρημένῳ Ἐγκωμιαστικῷ Λόγῳ αὐτοῦ, ὁ ἱερὸς Δαμασκηνὸς ἀντλεῖ ἐκ τῆς λεγομένης «Εὐθυμιακῆς ἱστορίας», ἵνα πιστοποιήσῃ καὶ βεβαιώσῃ τὰ περὶ τῆς ταφῆς καὶ μεταστάσεως τῆς Θεοτόκου, περὶ ὧν λέγει τὰ ἑξῆς: Μετακαλεσάμενοι (δηλ. ὁ αὐτοκράτωρ Μαρκιανὸς καὶ ἡ Πουλχερία) Ἰουβενάλιον τὸν Ἱεροσολύμων Ἐπίσκοπον, καὶ τοὺς ἀπὸ Παλαιστίνης ἐπισκόπους τότε ἐν τῇ βασιλευούσῃ ἐνδημοῦντας πόλει διὰ τὴν ἐν Χαλκηδόνι γενομένην σύνοδον, λέγουσιν αὐτοῖς: «Ἀκούομεν εἶναι ἐν Ἱεροσολύμοις τὴν πρώτην καὶ ἐξαίρετον τῆς Παναγίας Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας Ἐκκλησίαν ἐν χωρίῳ καλουμένῳ Γεθσημανὴ ἔνθα τὸ ζωηρὸν αὐτῆς σῶμα κατετέθη ἐν σορῷ. Βουλόμεθα τοίνυν τοῦτο τὸ λείψανον ἀναγαγεῖν ἐνταῦθα εἰς φυλακτήριον τῆς βασιλευούσης ταύτης πόλεως». Ὑπολαβὼν δὲ Ἰουβενάλιος ἀπεκρίθη: «Τῇ μὲν ἁγίᾳ καὶ θεοπνεύστῳ Γραφῇ οὐκ ἐμφέρεται τὰ κατὰ τὴν τελευτὴν τῆς ἁγίας Θεοτόκου Μαρίας, ἐξ ἀρχαίας δὲ καὶ ἀληθεστάτης παραδόσεως παρειλήφαμεν, ὅτι ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἐνδόξου Κοιμήσεως αὐτῆς, οἱ μὲν ἄλλοι σύμπαντες ἀπόστολοι … ἐν καιροῦ ροπῇ μετάρσιοι συνήχθησαν εἰς Ἱεροσόλυμα …τὸ δὲ θεοδόχον αὐτῆς σῶμα μετ’ ἀγγελικῆς καὶ ἀποστολικῆς ὑμνωδίας παυσαμένης παρόντες οἱ ἀπόστολοι ἑνὸς αὐτοῖς ἀπολειφθέντος Θωμᾶ, καὶ μετὰ τὴν Τρίτη ἡμέραν ἐλθόντες, καὶ τὸ θεοδόχον σῶμα προσκυνῆσαι βουληθέντος, ἤνοιξαν τὴν σωρόν. Καὶ τὸ σῶμα αὐτῆς τὸ πανύμνητον οὐδαμῶς εὐρεῖν ἠδυνήθησαν, μόνα δὲ αὐτῆς τὰ ἐντάφια κείμενα εὑρόντες… ἠσφαλίσαντο τὴν σωρόν». Ἐκ τῶν ἀνωτέρω συνάγεται, καὶ ὅπερ εἶναι ἡλίου φαεινότερον, ὅτι ἕτερος τὶς θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὁ κτήτωρ τῆς ἐν Γεθσημανῇ ἐκκλησίας τῆς Θεομήτορος, ὅστις ἀμφιβόλως, θὰ ἤκμασε πρὸ τῶν αὐτοκρατόρων Μαρκιανοῦ καὶ Πουλχερίας, διότι ἐὰν οὗτοι ἦσαν οἱ κτήτορες, δὲν θὰ ἔλεγον: «Ἀκούομεν εἶναι ἐν Ἱεροσολύμοις», ὅπερ καὶ προδίδει αὐτοῦ ὡς μὴ γενομένους κτήτορας αὐτῆς. Κατὰ ταῦτα, τὸν κτήτορα καὶ ἱδρυτὴν τῆς ἐν λόγῳ ἐκκλησίας ἐν Γεθσημανῇ θὰ πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν εἰς τὸ μεταξὺ τῶν ἐτῶν 339 καὶ 450 χρονικὸν διάστημα, ἤτοι μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Εὐσεβίου, ὡς προελέχθη, καὶ πρὸ τοῦ Μαρκιανοῦ (450-457).

Οὕτω, σπουδαίως συμβάλλει εἰς τὸν ἀκριβέστερον καθορισμὸν τῆς ζητουμένης χρονολογίας τὸ ἐξαγόμενον ἱστορικὸν δεδομένον ἐκ τοῦ Λόγου τοῦ ἁγίου Ἱερωνύμου εἰς τὴν Κοίμησιν τῆς Θεοτόκου κατὰ τοῦτον τὸν Λόγον, λεχθέντα κατὰ τὸ ἔτος 386, ἐπὶ παρουσίᾳ καὶ τῆς ἁγίας Παύλας, μέχρι τῶν καθ’ ἡμᾶς χρόνων δείκνυται ὁ τάφος αὐτῆς (τῆς Θεομήτορος) ἐν μέσῳ τῆς κοιλάδος τοῦ Ἰωσαφάτ, κειμένης μεταξὺ Σιὼν καὶ ὄρους τῶν Ἐλαιῶν. «Σὺ δέ, ὦ Παύλα, εἶδες τὸν τόπον, ἐν ᾧ πρὸς τιμὴν αὐτῆς ἔκτισαν Ἐκκλησίαν δι’ ὡραίων λίθων. Πάντες κηρύττουσιν (ἐν Ἱερουσαλήμ), ὅτι ἡ Μαρία ἐτάφη ἐν αὐτῇ, ἀλλὰ τὸ μαυσωλεῖον αὐτῆς εἶναι κενόν».

Πηγή: http://www.jerusalem-patriarchate.info/main/page/%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%B3%CE%B5%CE%B8%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%B7

Η Κοίμηση της Θεοτόκου – Μετάβαση προς τη Ζωή

Η Κοίμηση της Θεοτόκου – Μετάβαση προς την Ζωή

Η Κοίμηση της Θεοτόκου. Τοιχογραφία καθολικού Ι.Μ. Βατοπαιδίου (1312).

Η Κοίμηση της Θεοτόκου. Τοιχογραφία καθολικού Ι.Μ. Βατοπαιδίου (1312).

του Καθηγουμένου της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου, Αρχιμ. Εφραίμ

Κάθε φορά που εορτάζουμε την Κοίμηση της Θεοτόκου είναι σαν να έχουμε Πάσχα· το Πάσχα του καλοκαιριού. Πάσχα μάς ετοιμάζει η Κυρία Θεοτόκος. Διάβαση ένδοξη «εκ του θανάτου εις την ζωήν». Δεύτερο Πάσχα, άγιο, άμωμο, ζωοποιό για το ανθρώπινο γένος, γιατί πράγματι σήμερα «νενίκηνται της φύσεως οι όροι».

«Πώς η πηγή της ζωής πηγαίνει προς την ζωή περνώντας από τον θάνατο!», αναφωνεί ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός. Ο θάνατος της «ζωαρχικής Μητρός» του Κυρίου υπερβαίνει την έννοια του θανάτου, ώστε δεν ονομάζεται κάν θάνατος, αλλά «κοίμησις» και «θεία μετάστασις» και εκδημία ή ενδημία προς τον Κύριο. Και αν ακόμη λεχθεί θάνατος, όμως είναι θάνατος ζωηφόρος, αφού μεταβιβάζει σε ουράνια και αθάνατη ζωή.

Η μετάσταση της Θεοτόκου ως ένα γεγονός αναμφισβήτητο, που διασώθηκε από την ιερά Παράδοση, έχει ενσωματωθεί στην διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας και δεν έχει σχέση με τις ευσεβιστικές δοξασίες των Δυτικών περί ασπόρου συλλήψεως και άνευ θανάτου ζωής της Θεοτόκου.

Η Παρθένος ήταν εκείνο το ιδιαίτερο δημιούργημα του Θεού που υπερέβη όλους τους ανθρώπους και αγγέλους. Αυτή μόνη από τους ανθρώπους έζησε βίο πανάμωμο, και το ακατάληπτο για όλα τα λογικά όντα, κατέστη Μητέρα του Θεού. Επειδή δεν είχε ποτέ αμαρτήσει, δεν υποχώρησε σε κάποιο φιλήδονο λογισμό δικαίως και δεν έζησε επί της γής με οδύνες της σαρκός, με ασθένειες. Αν και είχε σώμα ζωαρχικό εν τούτοις ως άνθρωπος υπέρχεται στην ασθένεια του θανάτου και πεθαίνει. Χωρίς όμως να χωρισθεί η ψυχή και το σώμα Της από τον Θεό· λύνεται προσωρινά ο σύνδεσμος που τα ενώνει μεταξύ τους, όπως είχε γίνει και με τον Χριστό. Μετά τον θάνατο η ψυχή Της ενώνεται αμέσως με τον Χριστό. Διότι ο Κύριος κατά την ώρα της Κοιμήσεως της Μητέρας Του συνοδευόμενος από τα υπερκόσμια τάγματα των αγγέλων και αγίων παίρνει την ιερά ψυχή Της όχι απλώς στον ουρανό, αλλά «έως αυτού του βασιλικού θρόνου Του, εις τα επουράνια Άγια των Αγίων», όπως αναφέρει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός. Ενώ το ζωαρχικό και θεοδόχο σώμα της Παναγίας μετά από τρεις ημέρες μετατίθεται στους υπερουρανίους χώρους, άφθαρτο, προς τον Μονογενή και αγαπημένο Υιό Της. Δηλαδή μπορούμε να μιλήσουμε και για εν σώματι ανάσταση της Θεοτόκου. Ανάσταση όμως που δεν ενεργήθηκε από την ίδια, αλλά από τον Υιό και Θεό Της.

Μάρτυρας αυτής της αναστάσεως-μεταστάσεως της Θεοτόκου είναι ο απόστολος Θωμάς, ο οποίος δεν παρευρισκόταν στην οσία ταφή Της, αλλά ερχόμενος καθυστερημένος ως συνήθως, μετά από τρεις ημέρες, και μετά από παράκλησή του ανοίγουν οι υπόλοιποι απόστολοι τον τάφο και δεν βρίσκουν το θεοδόξαστο εκείνο σώμα. Βλέπουν όμως την Θεοτόκο να ανεβαίνει στους ουρανούς και να παραδίδει στον απόστολο Θωμά την Τιμία και Αγία Της Ζώνη ως τεκμήριο της μεταστάσεώς Της, κάτι αντίστοιχο που είχε γίνει και με την ψηλάφηση του Κυρίου από τον ίδιο απόστολο.

Το σώμα της Παναγίας –όπως και το σώμα του Υιού Της– δεν υπέστη διαφθορά στον τάφο, δηλαδή δεν αλλοιώθηκε, δεν διαλύθηκε από τα υλικά στοιχεία που το συνέθεταν. Εξάλλου μετά την ανάσταση του Χριστού τα σώματα πολλών αγίων Του δεν διαφθείρονται και γίνονται μερικώς άφθαρτα λείψανα· πόσο μάλλον ήταν λογικό να μην φθαρεί και το «θεοδόχον σκήνωμα» της Μητέρας του Θεού.

Ο άγιος Ανδρέας Κρήτης λέγει ότι το αδιάφθορο της παρθενίας της Θεοτόκου κατά την γέννηση του Χριστού έχει ως φυσικό επακόλουθο και την μή διαφθορά του σώματός Της κατά την ώρα του θανάτου. «Ο τόκος διέφυγε την φθορά και ο τάφος δεν δέχτηκε την διαφθορά».

Η Παναγία Θεοτόκος μετά την κοίμησή Της καθίσταται η Μητέρα της νέας κτίσεως, της Εκκλησίας του Χριστού. Επειδή Αυτή είχε την κεντρική θέση στην οικονομία της σωτηρίας, αφού από Αυτήν σαρκώθηκε ο Κύριος που είναι η κεφαλή της Εκκλησίας, έχει τώρα στην επουράνιο Εκκλησία όλο το πλήρωμα της Χάριτος και δόξας και παρρησίας. Έγινε η ευεργέτιδα πάσης της φύσεως και κτίσεως, γι’ αυτό προσκυνείται από όλη την κτίση ως Κυρία και Δέσποινα και Βασίλισσα και Θεομήτορα.

Διά της Θεοτόκου και εξαιτίας Αυτής η ιστορία όλου του κόσμου εισήλθε σε νέα τροχιά, ασύγκριτα μεγαλειωδέστερη και ανώτερη απ’ ό,τι υπήρχε πριν από Αυτήν. Δεν μπορούσε και ούτε μπορεί κάποιο δημιούργημα να γίνει τελειότερο από Αυτήν, ούτε η ίδια μπορούσε να γίνει τελειότερη απ’ ό,τι είναι. Αλλά και σύμφωνα με τους Πατέρες τρία πράγματα δεν μπορούσε να κάνει τελειότερα ο παντοδύναμος Θεός. Την σάρκωση του Θεού Λόγου, την Παρθένο Θεοτόκο και την μακαριότητα που θα απολαμβάνουν οι σεσωσμένοι.

Η Παναγία μετά την ανάσταση του Χριστού ήταν το στήριγμα των αποστόλων και της νεοϊδρυθείσης Εκκλησίας του Χριστού. Αυτή δίδασκε τους νέους χριστιανούς, τους καθοδηγούσε, τους παρηγορούσε στις θλίψεις τους. Στον κατά πλάτος βίο Της διαβάζουμε ότι ο αρχάγγελος Γαβριήλ τρεις ημέρες πριν από την κοίμησή Της, την επισκέπτεται όπως και στον Ευαγγελισμό, και της αναγγέλει την ένδοξη μετάστασή Της από τον θάνατο στην ζωή. Κατόπιν το Άγιο Πνεύμα με τρόπο θαυματουργικό συγκέντρωσε όλους τους αποστόλους στην Γεθσημανή, στον οίκο της Θεοτόκου, για να παραστούν στην οσία ταφή Της και να πάρουν την ευλογία Της. Αφού εγκωμίασαν την υπερύμνητο Μητέρα του Θεού την παρακαλούσαν να τους πεί κάποια τελευταία διδαχή Της ως παρακαταθήκη. Τότε η Θεοτόκος τους λέγει μία παραβολή, στην οποία ο κόσμος τούτος παρομοιάζεται με μία εμποροπανήγυρη και όποιος κάνει την καλή εμπορία, όποιος δηλαδή κάνει την καλύτερη αγορά αυτός είναι και ο πιο κερδισμένος. Και στην συνέχεια τους εξηγεί ότι έτσι είναι και στα πνευματικά. Όποιος τηρήσει με μεγαλύτερο ζήλο και ακρίβεια τις εντολές του Χριστού, αυτός θα πετύχει το μεγαλύτερο κέρδος, θα δοξασθεί περισσότερο στην βασιλεία των ουρανών. Και τους προτρέπει να επιμένουν στον «καλόν αγώνα».

Πράγματι πόσο ευαρεστείται η Παναγία μας όταν βλέπει ότι αγωνιζόμαστε για την σωτηρία μας! Πόσο αναπαύεται! Και η ίδια όμως πόσο αγωνίστηκε επί της γής με αφανή τρόπο –ενώ ως αναμάρτητη δεν όφειλε να το κάνει– το έκανε όμως για να μας αφήσει παράδειγμα τελείας ασκήσεως. Στην Γεθσημανή εκεί που έμενε, μετά την κοίμησή Της, βρήκαν στις πλάκες όπου έκανε μετάνοιες να έχουν σχηματισθεί βαθουλώματα, λακκούβες από την πολλή χρήση και τριβή.

Ας μιμηθούμε και εμείς την άμεση υπακοή Της, την προσφιλή Της ταπείνωση, την μυστική εσωτερική Της πνευματική εργασία, την πυριφλεγή προσευχή Της, την συνεχή νήψη που ασκούσε, τον θείο έρωτά Της, τον πνευματικό πόνο που ως ρομφαία ένιωσε κάτω από τον Σταυρό του Υιού Της.

Σε όσους αγωνίζονται Αυτή γίνεται «υπέρμαχος σύμμαχος», ασχέτως αν πριν ζούσαν ασώτως. Ας θυμηθούμε ότι και για την οσία Μαρία την Αιγυπτία η Θεοτόκος έγινε η «Εγγυήτρια» για την μετάνοιά της. Και αφού η οσία Μαρία αναχώρησε στην έρημο, όπου εκεί αγωνιζόταν με απαράκλητο τρόπο, η ίδια η Παναγία την παρηγορούσε με τις θείες εμφανίσεις Της.

Η Θεοτόκος ως κουροτρόφος των μοναχών είναι και η χορηγός των θείων χαρίτων για τους μοναχούς και ιδιαίτερα για τους Αγιορείτες. Αυτή έδωσε το χάρισμα της νοεράς προσευχής στον άγιο Μάξιμο τον Καυσοκαλύβη, τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, τον άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη, αλλά και στον μακάριο Γέροντα Ιωσήφ τον Ησυχαστή, ο οποίος συνδέεται άμεσα με την συνοδία μας. Και κατά ένα λόγο περισσότερο η σημερινή ημέρα έχει ιδιαίτερη σημασία για εμάς τα πνευματικά εγγόνια του Γέροντος Ιωσήφ του Ησυχαστού, αφού σαν σήμερα, μετά την θεία Λειτουργία, κοιμήθηκε με οσιακό θάνατο το 1959. Αυτός που τόσο αγάπησε την Παναγία μας –τήν γλυκιά του Μανούλα καθώς την αποκαλούσε– ενώ πάμπολλες αντιλήψεις, θείες εμφανίσεις και χαρίσματα έλαβε από Αυτήν. Και πράγματι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό για τους οσίους Αθωνίτες Πατέρες ήταν η Θεοτοκοφιλία τους. Και στο άκουσμα του ονόματός Της δεν μπορούσαν να συγκρατήσουν τα δάκρυά τους, τα προερχόμενα από τον πάναγνο μητροπαρθενικό έρωτα. Μόνο που ακούγεται το όνομά Της η φιλόθεος ψυχή κινείται σε θαυμασμό, σε ευχαριστία και ευγνωμοσύνη. Έτσι και η μνήμη και μόνο της Θεοτόκου, δηλαδή η διανοητική ενασχόληση με το πρόσωπο της Παναγίας, αγιάζει αυτόν που την χρησιμοποιεί. Έλεγε ο μακαριστός π. Αθανάσιος ο Ιβηρίτης ότι η αγάπη προς την Θεοτόκο σώζει τον άνθρωπο και ας μην έχει έργα.

Ο σύγχρονος άνθρωπος θα πρέπει να αξιοποιήσει την μεσιτεία της Θεοτόκου, η οποία είναι σωστική. Σε κάθε θλίψη και πρόβλημά του να μην ξεχνά ότι υπάρχει «η των θλιβομένων βοηθός, η προστάτις, η αντιλήπτωρ, η παραμυθία των ολιγοψυχούντων» στην οποία μπορεί να προστρέχει και να βρίσκει παρηγορία, άμεση λύση και απάντηση. Ευχόμεθα η Κυρία Θεοτόκος, η οποία «μετέστη προς την Ζωήν», να δίδει πάντοτε την ευλογία Της σε όλους μας ώστε να περάσουμε την παρούσα ζωή όσο το δυνατόν αβλαβή και ακίνδυνο από τις πλάνες και μεθοδείες του πονηρού και να μάς αξιώσει της επουρανίου βασιλείας του Υιού Της. Αμήν.

Εὐαγγέλιον Κυριακῆς 13 Αὐγούστου 2017

Ι΄ Ματθαίου (Ματθ. ιζ΄ 14-23)

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἄνθρωπός τις προσῆλθε τῷ Ἰησοῦ, γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων· Κύριε, ἐλέησόν μου τὸν υἱόν, ὅτι σεληνιάζεται καὶ κακῶς πάσχει· πολλάκις γὰρ πίπτει εἰς τὸ πῦρ καὶ πολλάκις εἰς τὸ ὕδωρ. καὶ προσήνεγκα αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς σου, καὶ οὐκ ἠδυνήθησαν αὐτὸν θεραπεῦσαι. ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη! ἕως πότε ἔσομαι μεθ’ ὑμῶν; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν; φέρετέ μοι αὐτὸν ὧδε. καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐξῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ τὸ δαιμόνιον καὶ ἐθεραπεύθη ὁ παῖς ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης. Τότε προσελθόντες οἱ μαθηταὶ τῷ Ἰησοῦ κατ’ ἰδίαν εἶπον· διατί ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό; ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· διὰ τὴν ἀπιστίαν ὑμῶν. ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν, ἐὰν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, ἐρεῖτε τῷ ὄρει τούτῳ, μετάβηθι ἐντεῦθεν ἐκεῖ, καὶ μεταβήσεται, καὶ οὐδὲν ἀδυνατήσει ὑμῖν. τοῦτο δὲ τὸ γένος οὐκ ἐκπορεύεται εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. Ἀναστρεφομένων δὲ αὐτῶν εἰς τὴν Γαλιλαίαν εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· μέλλει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθήσεται.

Το Κήρυγμα.

Τὸ γεγονὸς ποὺ μᾶς περιγράφει τὸ σημερινὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, τοποθετεῖται χρονολογικὰ ἀμέσως μετὰ τὴ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου στὸ Ὅρος Θαβώρ, τὴ μεγάλη αὐτὴ Δεσποτικὴ γιορτή, ποὺ γιορτάσαμε τὴν προηγούμενη Κυριακή. Κατεβαίνει ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τὸ Ὅρος Θαβὼρ μαζὶ μὲ τοὺς προκρίτους τῶν μαθητῶν του. Τὸ πρόσωπό του ἀκτινοβολεῖ ἀκόμη τὸ φῶς τῆς θείας φύσεώς του. Συναντοῦν τοὺς ὑπόλοιπους μαθητὲς καὶ πλῆθος κόσμου νὰ συζητοῦν μεταξύ τους.

Ἕνας πονεμένος πατέρας γονατίζει στὰ πόδια τοῦ Ἰησοῦ καὶ τὸν παρακαλεῖ ἱκετευτικά. Ἡ ἱκεσία του ἐκφράζεται μὲ τὴν πιὸ σύντομη ἀλλὰ καὶ τὴν πιὸ περιεκτικὴ προσευχή, τὸ «Κύριε ἐλέησον τὸν υἱόν μου». Μέσα σ’ αὐτὲς τὶς δύο λέξεις, «Κύριε ἐλέησον», τονίζεται πόσο μεγάλη εἶναι ἡ ἀπόσταση ἀνάμεσα στὸ Θεὸ καὶ τὸν ἄνθρωπο, ποὺ δὲ γεφυρώνεται παρὰ μόνο μὲ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἄνθρωπος, ποὺ ἀναγνωρίζει τὴν ἀδυναμία του μπροστὰ στὴν παντοδυναμία τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἁμαρτωλότητά του μπροστὰ στὴν ἁγιότητα τοῦ Θεοῦ, καταφεύγει μὲ συντριβὴ στὸ ἔλεός του γνωρίζοντας ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι φιλεύσπλαχνος καὶ ἐλεήμων. Πόσες φορές, ἀλήθεια, δὲν ἀκούγεται στὶς ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας μας ἡ μονολόγιστη αὐτὴ εὐχὴ τὸ «Κύριε ἐλέησον»; Αὐτὴ τὴν εὐχὴ λένε νοερὰ οἱ ἀσκητὲς καὶ φτάνουν σὲ ὕψη ἁγιότητας. Αὐτὴν ἂς ἐπαναλαμβάνουμε καὶ ἐμεῖς, ἀδελφοί μου, διαρκῶς.

Πρῶτα, λοιπόν, ὁ πονεμένος πατέρας ζητάει νὰ τὸν λυπηθεῖ ὁ Θεός, γιατί μία ἀρρώστια τοῦ παιδιοῦ εἶναι πάντα μία μεγάλη δοκιμασία γιὰ τοὺς γονεῖς. Μετὰ τὴν ἐκζήτηση τοῦ θείου ἐλέους ὁ πατέρας περιγράφει τὴν ἀσθένεια τοῦ παιδιοῦ. Ὁ ἀσθενὴς νέος «κακῶς πάσχει» καὶ ὅταν καταλαμβάνεται ἀπὸ κρίση τότε ἄλλοτε πέφτει στὴ φωτιὰ καὶ ἄλλοτε στὸ νερό, καὶ ἔτσι κινδυνεύει νὰ καεῖ ἢ νὰ πνιγεῖ. Ἐπειδὴ ὅμως ἀναγνωρίζει στὸν Ἰησοῦ μεγαλύτερη θεραπευτικὴ δύναμη ἀπ’ αὐτὴ τῶν μαθητῶν, συμπληρώνει ὅτι πῆγε καὶ στοὺς μαθητές του ἀλλὰ «οὐκ ἠδυνήθησαν αὐτὸν θεραπεῦσαι». Τότε ὁ Ἰησοῦς διαμαρτύρεται γιὰ τὴν ἀπιστία τῶν ἀνθρώπων: «Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη, ἕως πότε ἔσομαι μεθ’ ὑμῶν»; Ἐπειδὴ ὅμως θέλει νὰ πιστέψουν σ’ αὐτὸν οἱ ἄνθρωποι θεραπεύει μ’ ἕνα λόγο Του τὸν ἄρρωστο. «Ἐπετίμησεν αὐτῶ καὶ ἐξῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ τὸ δαιμόνιον». Φαίνεται ἐδῶ καθαρὰ ἡ αὐθεντία καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ Χριστοῦ ἔναντι τῶν δαιμονίων, ποὺ κρατοῦν δέσμιους τούς ἀνθρώπους τῆς ἀποστασίας. Ὁ Σατανᾶς πειράζει τοὺς ἀνθρώπους ἀλλὰ δὲν ἔχει ἀπόλυτη κυριαρχία πάνω τους. Παραπάνω ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς πονηρίας καὶ τῆς πλάνης εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ καλοσύνη τοῦ Θεοῦ.

Μετὰ τὴ θεραπεία τοῦ ἐπιληπτικοῦ νέου οἱ μαθητὲς ρωτοῦν τὸν Ἰησοῦ γιατί δὲν μπόρεσαν νὰ τὸν θεραπεύσουν. Μὲ σαφήνεια ὁ Χριστὸς ἀπαντᾶ «διὰ τὴν ἀπιστίαν ὑμῶν» καὶ τονίζει στὴ συνέχεια τὴ δύναμη τῆς πίστεως. «Ἐὰν ἔχετε, λέει, πίστη ἔστω καὶ σὰν κόκκο σιναπιοῦ, ποὺ εἶναι ὁ μικρότερος ὅλων, θὰ λέτε σ’ αὐτὸ τὸ βουνὸ πήγαινε ἐκεῖ καὶ θὰ πηγαίνει καὶ τίποτα δὲ θὰ εἶναι ἀδύνατο σὲ σᾶς». Τὸ νὰ μετακινήσει βέβαια κάποιος ἕνα βουνὸ εἶναι ἀδύνατο γιὰ τὰ ἀνθρώπινα δεδομένα. Ὁ Χριστὸς ὅμως διαβεβαιώνει μὲ τὰ λόγια του αὐτά, ὅτι αὐτὸς ποὺ πιστεύει μπορεῖ νὰ ἐπιτελέσει, ὅσα οἱ ἄνθρωποι θεωροῦν ἀδύνατα. «Τὰ ἀδύνατα παρ’ ἀνθρώποις δυνατὰ παρὰ τῷ Θεῶ ἐστίν». Σὲ μᾶς δὲ μένει παρὰ νὰ ζητοῦμε ἀπὸ τὸ Θεὸ νὰ μᾶς ἐνισχύει στὴν πίστη, «πρόσθες ἡμῖν πίστιν», ὄχι γιὰ νὰ κάνουμε θαύματα, ποὺ δὲν ἀποκλείεται καὶ αὐτό, ἀλλὰ νὰ εἴμαστε κοντά του, νὰ ἐφαρμόζουμε τὶς ἐντολές του καὶ νὰ ἀντικρούουμε τὶς ἐπιθέσεις τοῦ Σατανᾶ.

Βέβαια, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν πίστη εἶναι ἀπαραίτητα σ’ αὐτὸν τὸν ἀγώνα δύο ἀκόμα στοιχεῖα, ἡ προσευχὴ καὶ ἡ νηστεία, καθὼς τὸ εἶπε ὁ Χριστός: «Τὸ δαιμονικὸ αὐτὸ γένος δὲ βγαίνει παρὰ μόνο μὲ προσευχὴ καὶ νηστεία». Ὁ Χριστὸς βγάζει τὰ πονηρὰ πνεύματα μὲ ἕνα Του λόγο, μία προσταγή, καί οἱ Ἅγιοι μὲ τὴν προσευχὴ καὶ τὴ νηστεία.

Οἱ Πατέρες λένε πὼς μὲ τὴν προσευχὴ παρακαλοῦμε τὸ Θεὸ καὶ παίρνουμε τὴ δύναμή του. Μὲ τὴ νηστεία αὐτὴ ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ ἐπιδρᾶ στοὺς ἀνθρώπους ποὺ πάσχουν ἀπὸ δαιμόνια καὶ ἄλλες ἀρρώστιες καὶ γίνεται ἡ θεραπεία. Ἐὰν ἐκτὸς Ἐκκλησίας κάποιος μπορεῖ νὰ κάνει σωματικὴ νηστεία γιὰ λόγους ἰατρικούς, αἰσθητικούς, ἀθλητικούς, στὴ χριστιανικὴ ζωὴ δὲ νοεῖται σωματικὴ νηστεία χωρὶς τὸν πνευματικὸ ἀγώνα κατὰ τῶν παθῶν. Ὁ ἀγώνας αὐτὸς χρειάζεται τὴν προσευχή, ἡ ὁποία μᾶς συνδέει μὲ τὸ Θεὸ καὶ ἀνακαλύπτουμε τὴν «πείνα» καὶ τὴ «δίψα» μας γι’ Αὐτὸν ἀλλὰ καὶ τὴν ἐξάρτησή μας ἀπ’ Αὐτόν. Γιατί «οὐκ ἐπ’ ἄρτω μόνω ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἐπὶ παντὶ ρήματι ἐκπορευομένω διὰ στόματος Θεοῦ», δηλαδὴ «ὁ ἄνθρωπος δὲ ζεῖ μόνο μὲ ψωμί, ἀλλὰ μὲ κάθε λόγο ποὺ βγαίνει ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ Θεοῦ», καθὼς τὸ εἶπε ὁ Χριστὸς στὸ διάβολο μετὰ τὴν τεσσαρακονθήμερη νηστεία του στὴν ἔρημο. Νηστεία, λοιπὸν, καὶ προσευχὴ χρειαζόμαστε, τὰ δύο αὐτὰ ἰσχυρὰ πνευματικὰ ὅπλα, στὸν ἀγώνα μας ὡς χριστιανοί.

Καθώς, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, διανύουμε τὴ νηστεία τοῦ Δεκαπενταύγουστου καὶ πλησιάζουμε στὴ μεγάλη γιορτὴ τῆς Παναγίας μας, ἂς ἐντείνουμε τὸν ἀγώνα μας μὲ προσευχὴ καὶ νηστεία γιὰ νὰ γιορτάσουμε καλύτερα τὴ Μητέρα τῆς Ζωῆς, ἡ ὁποία μετέστη πρὸς τὴν Ζωή. Ἀμήν.

Πηγή:  Ἰστοσελίς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σερβίων καὶ Κοζάνης.

Τα Εγκώμια της Παναγίας

Aside

ΣΤΑΣΙΣ ΠΡΩΤΗ
Στχ. Μακάριοι οἱ ἄμωμοι ἐν ὀδῷ οἱ πορευόμενοι ἐν νόμῳ Κυρίου.

Ἡ Ἁγνή ἐν τάφῳ κατετέθης βαβαί
ἡ Θεόν ἐν τῇ γαστρί σου χωρήσασα
καί κυήσασα ἀφράστως ἐπί γῆς.

Μαριάμ πῶς θνήσκεις πῶς τῷ τάφω οἰκεῖς
τῆς ζωῆς τόν χορηγόν ἡ γεννήσασα
τούς νεκρούς ἑξαναστήσαντα φθορᾶς

Μέτρα γῆς ὁ στήσας Θεός Λόγος
ἁγνή Χωρητός τή σή νή δυιί ἐγένετο
πῶς ἐν τάφῳ σμικροτάτῳ σύ χωρεῖς.

Τόν ὡραῖον κάλλει παρά πᾶν τούς βροτούς
ἡ γεννήσασα ἀνείδεος φαίνεται
ὑποκύπτουσα θεσμοῖς τοῖς φυσικοῖς

Στίχ. Μακάριοι οἱ ἐξερευνῶντες τά μαρτύρια αὐτοῦ, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ ἐκζητήσουν αὐτόν.

Διά σου ὁ Ἅδης ἐγυμνώθη Σεμνή
καί ἡμεῖς δόξαν Θεοῦ ἐνεδύθημεν
πῶς οὔν κύπτεις τοῖς τῆς φύσεως θεσμοῖς.

Διά σου τό κέντρον τοῦ θανάτου Σεμνή
συνετρίβη καί φθορᾶς ἀπηλάγημεν
πῶς οὔν θνήσκεις καί λογίζῃ ἐν νεκροῖς

Χώραν ἀχωρήτου τοῦ θεοῦ Μαριάμ
χρηματίσασαν καί ἅγιον τέμενος
νῦν καλύπτει σέ ἀγρός Γεθσημανής

Ὑπό γῆν κατῆλθες ἐπί γῆς τόν Χριστόν
ἡ κυήσασα ὡς βρέφος θεονύμφει
νά σώσῃ ἐκ θανάτου τούς βροτούς

Στίχ. Οὐ γάρ οἱ ἐργαζόμενοι τήν ἀνομίαν ἐν ταῖς ὀδοῖς αὐτοῦ ἐπορεύθησαν.

Ἀπορεῖ καί φύσις καί πληθύς νοερά
τόν ἐν σοῖ Παρθενομῆτορ μυστήριον
τῆς ἐνδόξου καί ἀρρήτου σου ταφῆς

Ὤ θαῦμα τῶν ξένων ὤ πραγμάτων καινῶν
ἡ πνοῆς μου τόν δοτήρα κυήσασα
ἄπνους κεῖται καί κηδεύεται νεκρά

Ἀποστόλων δῆμος θεαρχίῳ βουλή
πρός σέ ἤκει μεταρσίως αἰρομένος
τοῦ κηδεῦσαι σου τό σῶμα τό σεπτόν

Νοερῶν συντρέχει στρατιῶν ἡ πληθύς
Ἀποστόλοις σύν ἁγίοις κηδεῦσαι σε
τήν Πανάχραντον Μητέρα τοῦ Θεοῦ

Στχ. Ἐξομολογήσομαι σοί ἐν εὐθύτητι καρδίας ἐν τῷ μεμαθηκέναι μέ τά κρίματα τῆς δικαιοσύνης

Ἐξουσίαι Θρόνοι Χερουβείμ Σεραφείμ
Κυριότητες ἀρχαί σύν Δυνάμεσι
Τήν σήν κοίμησιν ὑμνοῦσιν εὐλαβῶς

Θνήσκεις νεκρωθεῖσα ἀνθρώπινῳ Θεσμῷ
ἡ τῆς φύσεως τούς ὅρους νικήσασα
τῷ σῷ τόκῳ Μητροπαρθένε Ἁγνή

Νοεραί σέ τάξεις ἠπλωμένην
νεκράν ὅτε εἶδον ἐκπλαγεῖσαι Πανάχραντε
καλύπτοντο ταῖς πτέρυξιν αὐτῶν

Ὕμνοις οὐρανίοις ἐμελώδουν Σεμνή
τήν τριήμερον ταφήν σου οἱ ἄγγελοι
καί τήν δόξαν ἐμεγάλυνον τήν σήν

Στχ. Τά δικαιώματά σου φυλάξω, μή μέ ἐγκαταλίπης ἕως σφόδρα.

Οὐρανός ὡς ἄλλος ἀνεδείχθη Ἁγνή
δεξαμενή τόν σόν σκῆνος τό ἄχραντον
ἡ ἁγία καί σεπτή Γεθσημανή

Ὅπου γάρ τό σκῆνος τῆς Μητρός τοῦ Θεοῦ
Κατοικεῖ ἐκεῖ χορείαι αὐλίζονται
οὐρανίων οὐσιῶν πανευλαβῶς

Τήν γάρ σήν γαστέρα ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ
πλατυτέραν οὐρανῶν ἀπειργάσατο
καί τήν μήτραν θρόνον θεῖον ἀληθῶς

Τούς τοῦ Λόγου μύστας θάμβος εἶχεν Ἁγνή
σέ νεκράν οὖσαν καί ἄφωνον βλέποντας
χρηματίσασαν Μητέρα τῆς Ζωῆς

Στχ. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξεζήτησά σε μή ἀπώσῃ μέ ἀπό τῶν ἐντολῶν σου

Τάφος μέν καλύπτει τό σόν σκῆνος Ἁγνή
τήν δέ θείαν σου ψυχήν χειριζόμενος
ὁ Υἱός σου ἀγκαλίζεται λαμπρῶς

Βασιλίς καί πόλου καί τῆς γῆς ἀληθῶς
εἰ καί τάφῳ σμικροτάτῳ συγκεκλεῖσαι
ἐγνωρίσθης πάσῃ κτίσει Μαριάμ

Νύμφη τοῦ Ὑψίστου καί Μητέρα σαφῶς
Ἰησοῦ τοῦ Θεοῦ οὐ Λόγου γινώσκομεν
κἀν ἐν τάφῳ σέ ὀρῶμεν ὡς φθαρτήν

Ἄνθος ἀφθαρσίας καί Μητέρα Θεοῦ
οἴδαμέν σε καί κηρύττομεν Ἄχραντε
κἀν ἐν τάφῳ σέ ὀρῶμεν ὡς θνητήν

Στχ. Εὐλογητός εἷ Κύριε δίδαξον μέ τά δικαιώματά σου.

Κλεῖς τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ ἀληθῶς
ἐγνωρίσθης τοῖς πιστοῖς Ἀειπάρθενε
κἀν ὁ τάφος σέ καλύπτῃ ὡς νεκράν

Πύλη σωτηρίας ἐγεννήθης ἡμῖν
Ἀρχηγός τέ νοητή ἧς ἀναπλάσεως
Κἀν ὑπείκης τῇ τῆς φύσεως φθορᾷ

Στάμνον τήν τό μάννα δεξαμενή το
πρίν τό οὐράνιον ὁ τάφος σέ δέχεται
νῦν Παρθένε τήν αἰτίαν τῆς ζωῆς

Ράβδος ἥ τό ἄνθος τό εὐῶδες Χριστόν
ἑξανθήσασα τόν τάφον νῦν τέθαπται
ἵνα φύσῃ σωτηρίας τόν καρπόν

Στχ. Ἐν τῇ ὀδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην ὡς ἐπί παντί πλούτῳ.

Παρά τήν κοιλάδα τοῦ κλαύθμωνος τό σόν
κατετέθη σκῆνος Ἄχραντε σύμβολον
Παρακλήσεως κλαιόντων τῆς ἔκ σοῦ

Ἔνθα γάρ ἡ κρίσις ζώντων τέ καί νεκρῶν
τόσον σκῆνος κατετέθη Πανάμωμε
ὡς δυσώπησις μεγίστη Τοῦ Κυρίου

Σύ γάρ μόνη πέλεις ἐν θνητοῖς ἀληθῶς
Ἀναστάσεως τόν τύπον ἐκλάμπουσα
σύ καί μόνη τῶν πταιόντων ἱλασμός

Θρόνος τοῦ Ὑψίστου γενομένη Ἁγνή
ἀπό γῆς πρός οὐρανόν μεταβέβηκας
μεταστάσα εἰς αἰώνιον ζωήν

Στχ. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπιλήσομαι τῶν λόγων σου.

Ἤνικα ἐπέστη Ἀποστόλων πληθύς
τῇ κηδεύσει σου βοῶντες ἐκόπτοντο
τήν σήν στέρησιν θρηνοῦντες γοερῶς

Τόν ἐχθρόν σῶ τόκῳ θανατώσασα
πρίν ἀθανάτους εἰς σκηνάς μεταβέβηκας
νεκρωθεῖσα νόμῳ φύσεως βροτῶν

Ἔχαιρον χορείαι οὐρανίων νοῶν
ἀπό γῆς σέ φερομένην δεχομέναι
εἰς οὐράνια σκηνώματα Ἁγνή

Ὡς ἔτεκες πάλαι ὑπέρ λόγον καί νοῦν
οὕτω καί μετέστης νῦν Ἄχραντε
παραδόξως ἀπό γῆς εἰς οὐρανούς

Στχ. Ἀνταπόδος τῷ δούλῳ σου, ζήσομαι καί φυλάξω τούς λόγους σου.

Τέρπονται Παρθένε οὐρανός τέ καί
γῆ διά γάρ Σου τῆς ἑνώσεως ἔτυχον
ὑψωθείσης εἰς τά ἄνω θαυμαστῶς

Περιβεβλημένη νῦν παρέστης Θεῷ
καί πεποικιλμένη ἐν χαρίσιν
ὡς βασίλισσα καί Μήτηρ τοῦ Θεοῦ

Ἄγγελος Κυρίου πρό τριῶν ἡμερῶν
παραγίνεται πρός Σέ τήν Πανάμωμον
τήν μετάστασιν γνωρίζων Σοί τήν Σήν

Προσκομίζει κλάδον φοίνικος Σοί Σεμνή
Σύμβολον τῆς Σῆς ἀνυψώσεως
ὁ Ἀρχάγγελος πεμφθείς ἐξ οὐρανοῦ

Στχ. Πάροικος ἐγώ εἰμί ἐν τῇ γῇ μή ἀποκρύψης ἄπ΄ἐμοῦ τάς ἐντολάς σου.

Ὤ χαρᾶς ἀπείρου ἧς ἐπλήσθης Ἁγνή
τοῦ Ἀγγέλου Γαβριήλ Σοί μηνύσαντος
τήν μετάστασιν τήν Σήν πρός οὐρανόν

Κλίνουσι τούς κλάδους τά τοῦ ὄρους φυτά
καί προσνέμουσι τό σέβας Πανάχραντε
ὡς Δεσποίνη Σοί πληροῦντα τήν τιμήν

Ἅσωμάτων στίφη οὐρανόθεν Σεμνή
τή Σιών πανευλαβῶς παραγίνεται
σύν Δεσπότῃ τῷ οἰκείῳ ἐπί σε

Τῇ σεπτῇ ἐμψύχῳ τοῦ Θεοῦ
κιβωτῷ τολμήσαντος προσψαῦσαι ἀπέκοψεν
ὁ Ἀρχάγγελος τάς χείρας τρομερῶς

Στχ. Ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τά κρίματά σου ἐν παντί καιρῷ

Δάκρυσι καί θρήνοις γοεροῖς ἐπί
σοί πᾶσαι αἱ σαί φίλαι ἐκόπτοντο
τήν μετάστασιν μη φέρουσαι τήν σήν

Ὡς ἐκεῖναι τότε καί ἡμεῖς νῦν θερμῶς
ἰκετεύομεν τούς δούλους Σου Δέσποινα
μεταστᾶσα μή ἐάσης ὀρφανούς

Νεῦσον οὐρανόθεν καί ἡμῖν τοῖς ἐν γῇ
καί καταπέμψοντο ἄπειρον ἔλεος
τοῖς τιμῶσι σου τήν κοίμησιν Ἁγνή

Ὤ χαρίτων βρύσις ὤ θαυμάτων πηγή
ὡς ἀμέτρητον το ἔλεος ἔχουσα
μή ἐλλείπης κατοικτηροῦσα ἡμᾶς

Προφητῶν ἁπάντων νῦν πληροῦνται ἐν σοί
αἱ προρρήσεις Παναμώμητε Δέσποινα
μεταστάσῃ εἰς τήν ἄληκτον ζωήν.

Νῦν παρέστης ὄντως καθώς ψάλλει Δαβίδ
ὁ προπάτωρ Σου Πανύμνητε Δέσποινα
ὡς βασίλισσα τῷ θρόνῳ τοῦ Θεοῦ

Στχ. Περίελε ἄπ΄ἐμοῦ ὄνειδος καί ἐξουδένωσιν, ὅτι τά μαρτύριά σου ἐξεζήτησα.

Ἔδει γάρ σέ ὄντως ἀνελθεῖν εἰς μόνας
οὐρανίους καί σκηνώματα σύσσωμον ὡς παστάδα
Θεοῦ Λόγου καί σκηνήν

Ὄθω μας ἐκλείπει τῆς κηδείας τῆς σῆς
κατά θείαν εὐδοκίαν Πανάχραντε
ὅπως γνῶμεν τήν μετάστασιν τήν Σήν

Προσκυνῆσαι θέλων καί αὐτός εὐλαβῶς
τό πανάχραντον καί ἅγιον σκῆνος σου
εὐρετοῦ γέ τόν τάφον σου κενόν

Πιστοί πάντες δεῦτε καί ἡμεῖς εὐλαβῶς
τῇ κηδεύσει τῆς Δεσποίνης συνδράμωμεν
ἀπαιρούσης ἀπό γῆς πρός οὐρανόν

Ἐξοδίοις ὕμνοις καί ἡμεῖς εἰς τήν ταφήν
τῆς Πανάγνου εὐλαβῶς ἀνυμνήσωμεν σύν ἀνδράσι
θεολήπτοις ψαλμικῶς

Τράπεζα ἡ θεία ἡ βαστάσασα
πρίν εὐθηνίας ἱλασμόν νῦν μεθίσταται
εἰς σκήνωμα τά θεῖα τῆς τρυφῆς

Στχ. Καί γάρ τά μαρτύριά σου μελέτη μου ἔστι, καί αἱ συμβουλίαι μου τά δικαιώματά σου.

Ἡ χρυσή λυχνία ἡ το ἄχραντον
φῶς δεξαμενή νῦν εἰς ὕφος ἀνάγεται
εἰς σκηνήν ἐνδοτέραν τοῦ Θεοῦ

Κλίμαξ ἡ ἁγία ἥν προειδέσα
φῶς Ἰακώβ δι’ ἧς κατέβη Ὕψιστος
ἀνυψοῦται ἀπό γῆς πρός οὐρανόν

Γέφυρα ὑψοῦται ἡ μετάγουσα
πρίν ἐκ θανάτου πρός ζωήν τήν ἀκήρατον
τούς θανόντας παραβάσει τοῦ Ἀδάμ

Νῦν οὔν συγχορεύει οὐρανοῖς τά ἐν
γῆ καί ἀνθρώποις συναυλίζονται Ἄγγελοι
Σοῦ Παρθένε μεταστάσῃς πρός Θεόν

Ἤλαμπας ἡ θεία τοῦ ἀρήτου φωτός
φρυκτῷ ροῦσα οὐρανόθεν τούς δούλους σου
μή ἐλλείπεις Ἀγαθή τοῖς ἐπί γῆς.

Ὡς νεφέλη κουφή ὑψουμένη Ἁγνή
μεταρσίως πρός Θεόν τῶν χαρίτων σου
ἀεί ραινετάς ψεκάδας ἐφ’ ἡμᾶς

Στχ. Ἐκολλήθη τῷ ἐδάφει ἡ ψυχή μου, ζῆσον μέ κατά τόν λόγον σου.
Ἐν εὐδίῳ ὅρμῳ τῆς ἀρρήτου χαρᾶς
νῦν ὁρμοῦσα ἐπί κούρει Θεόνυμφε
καί ἡμῖν χειμαζομένοις ἐπί γῆς

Ἐν σκηναῖς Ὑψίστου κατοικοῦσα Ἁγνή
τήν σκηνήν ἐν ᾖ Θεός μεγαλύνεται
ἐν γῇ σκέπε λυτρουμένη πειρασμῶν

Βασιλέων σκῆπτρα ὀρθοδόξων Ἁγνή
καί λαοῦ σου εὐσεβοῦς κέρας κράτυνον
ὡς δεσπόζουσα ἁπάντων τῶν κτιστῶν

Ὥσπερ ἐπί πόλον οὐρανοῦ Ἀγαθή
τόν ἀσάλευτον ὀρῶσιν οἱ πλέοντες
οὕτω πάντες ἀτενίζομεν πρός σε

Ἱερέων πέλεις καύχημα εὐλαβῶν
ἐκκλησίας τό κραδάντον στήριγμα
καί ὁσίων ἀσκητῶν ἡ ἀρωγός

Καί Θεοῦ Μητέρα καί Παρθένον Ἁγνήν
οἱ ὀρθόδοξοι ἀεί σέ κηρύττομεν
καί δοξάζομεν τό κράτος σου Σεμνή

Στχ. Ἐνύσταξεν ἡ ψυχή μου ἀπό ἀκηδίας, βεβαίωσον ἐν τοῖς λόγοις σου.

Ποταμούς χαρίτων ἀναβρύει
ἡμῖν ὁ σός τάφος καί πηγάζει ἰάματα
κἀν τοῦ σκήνους σου ὀρᾶται νῦν κενός
Ἐπί σέ θαρροῦμεν οἱ πίστοι οἱ ἀσφαλῶς
ὡς πρεσβείαν πρός τόν Κύριον ἔχοντες
ἀπροσμάχητον καί σκέπην κραταιάν

Κοινῷ νοῦς γενέσθαι καί ἡμᾶς Ἀγαθή
βασιλείας τοῦ Υἱοῦ ἀξίωσον
μεσιτεύουσα ἀλήκτως πρός αὐτόν

Εἰ γάρ παραβάται τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν
καθ’ ἑκάστην ἀνοήτως γινόμεθα
ἀλλοῦ δέ ποτέ ἀρνούμεθα Αὐτόν

Ἀγαθή γάρ ὄντως Μήτηρ οὖσα Υἱοῦ
ἀγαθοῦ καί φιλάνθρωπου ἀγάθυνον
ὡς φιλάγαθος Παρθένε καί ἡμᾶς

Δόξα Πατρί, καί Υἱῷ, καί ἁγίῳ Πνεύματι.

Ἀνυμνοῦμεν Λόγε σέ τῶν πάντων τόν Θεόν
Σύν Πατρί καί τῷ Ἁγίῳ Σου Πνεύματι
Καί δοξάζομεν οἱ πάντες εὐσεβῶς

Καί νῦν, καί ἀεί, καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Μακαρίζομεν σέ Θεοτόκε Ἁγνή
καί τιμῶμεν τήν ἁγίαν σου κοίμησιν
καί τήν ὕψωσιν ἐκ γῆς πρός οὐρανόν

Καί πάλιν: Ἡ ἁγνή ἐν τάφῳ…

ΣΤΑΣΙΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

Στχ. Κλῖνον τήν καρδίαν μου εἰς τά μαρτύριά σου καί μή εἰς πλεονεξίαν

Ἄξιόν ἐστί μεγαλύνειν Σε
τήν Θεοδόχον τήν τῶν ἀρετῶν ταμεῖον
ὑπάρξασαν καί χαρίτων ἁπασῶν τῶν τοῦ Θεοῦ

Οἴκος τοῦ Θεοῦ χρηματίσασα
ἡ Θεοτόκος τοῦ παντός τόν συνοχέα χωρήσασα
νῦν μεθίσταται οἴκειν τούς οὐρανούς

Ἤρθης ἀφ’ ἡμῶν ἡ πανσέβαστος
Παρθενομήτωρ ἀλλά Σου ἡ εὐλογία
μεμένηκε καί ἡ χάρις ἐφ’ ἡμᾶς τούς εὐσεβεῖς

Κλίμαξ ἀληθῶς ὁ σός τάφος
Γεγόνε σοί κόρη δι’ ἧς ἀπό γῆς μεταβέβηκας
εἰς τήν ἄληκτον ζωήν καί χαρμονήν

Στχ. Στῆσον τῷ δούλῳ σου τό λόγιόν σου εἰς τόν φόβον

Θαῦμα ἀληθῶς πῶς ἡ ἄναδρος
θηλάζεις βρέφος πῶς καί νεκροφόρος καθίστασαι
ἡ Μητρόθεος ἐκτός διαφθορᾶς

Ἤρω Μαριάμ κατά φύσεως
βροτείας νίκην τόν Χριστόν ἄσπορως κυήσασα
ἀλλά θνήσκεις νόμῳ φύσεως βροτῶν
Κλίμαξ πρός Θεόν ὁ Σός Τάφος Παναγία
πέλει ἄγουσα τούς πίστει ὑμνοῦντας
Σέ καί τιμῶντας Σου τήν κοίμησιν σεπτῶς

Οὕτως ὁ αἰθήρ ἠγιάσθη Σῇ
ἀνόδῳ Κόρη ὥσπερ φωτίσθη τό πρότερον
ἡ γῆ πᾶσα ἐν τῷ τόκῳ σου Ἁγνή

Στχ. Ἰδού ἐπεθύμησα τάς ἐντολάς σου, ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ζῆσον μέ.

Ὕμνους καί ὠδας ἐξοδίους ὥσπερ
Μύρα Κόρη ἐπικήδεια σοί προσφέροντες
ἑξαιτούμεθα πταισμάτων ἱλασμόν

Οἴκος ὁ παρών ἡ σεπτή ἐν ᾧ
σορός σου κεῖται καί ψυχῆς καί σώματος
Ἄχραντε ἰατρεῖον ἀσφαλές ἡμῖν ἐστί

Ἔνθα οἱ χόροι οἱ Ἀποστόλων τέ
καί τῶν Ἀγγέλων ἵσταντο κυκλοῦντες ἐν
ἀσμάσι παριστάμεθα Παρθένε καί ἡμεῖς

Ἄγομεν εἰς νοῦν τήν παράταξιν
ἐκείνην τότε ἥν τῶν Ἀποστόλων ὁ
θίασος καί Ἀγγέλων ἐπετελεῖ σοί λαμπρῶς

Στχ. Φυλάξω τόν νόμον σου διά παντός, εἰς τόν αἰῶνα καί εἰς τόν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος.

Φόβῳ καί χαρᾷά καί ἡμεῖς ὥσπερ
ἐκεῖνοι τότε πάρεσμεν τῷ Τάφῳ σου
Ἄχραντε ἐκπληττόμενοι τήν κοίμησίν τήν Σήν

Γόνιμος ὡς γῆ ἀεί δείκνυται
Παρθενομῆτορ πᾶσι τοῖς θερίζειν
ἐθελοῦσι σωτηρίαν ἡ σεπτή Γεθσημανή

Κάτω μέν ὁ Σός τοῦ Υἱοῦ Σου δέ
ὁ Τάφος ἄνω τῶν πιστῶν Ἁγνή τόν νοῦν
αἰροῦσι καί ἀνάγουσιν ἐκ γῆς εἰς οὐρανόν

Ὄρος Ἐλαιῶν ὥσπερ βάθρον ἔχει
σοῦ τόν Τάφον ὡς στεφάνην δ’ ἄνωθεν
ἔστεπται ἴχνος Πάναγνε ποδός τοῦ Σοῦ Υἱοῦ

Στχ. Ἥρα τάς χεῖρας μου πρός τάς ἐντολάς σου ἅς ἠγάπησα, καί ἠδιολέσχουν ἐν τοῖς δικαιώμασί σου.

Δῆλον οὔν ἡμῖν ὤ Παρθένε μή
ἰσχύειν δίχα Σου τῆς μεσίτριας ὀρθοβάτειν
τοῖς πανσέπτοις ἴχνεσι τοῦ Χριστοῦ

Τόμος σύ καινός ἐν ᾧ γέγραπται
ὁ θεῖος λόγος βίβλῳ τῆς ζωῆς τούς ὑμνοῦντας
Σέ ἐγγραφῆναι καθικέτευε Ἁγνή

Ρήτορες δεινοί οὐδέ Ἄγγελοι
Παρθενομῆτορ σθενοῦσιν ἀξίως
ὑμνῆσαι Σέ ὑπέρτιμον Μητέρα τοῦ Θεοῦ

Γῆς ὁ κατ’ ἀρχάς μόνῳ νεύματι
πήξας τόν γύρον ἐν γαστρί σου βρέφος
ἐχώρησε καί ἐποίησε ἄλλον οὐρανόν

Στχ. Μνήσθητι τῶν λόγων σου τῷ δούλῳ σου, ἐνεπήλπισας μέ.

Ὅλον τόν Ἀδάμ προσλαμβάνει ἐκ
γαστρός Σου θέλων ἐκτέμειν ρίζοθεν
παρακοήν ὁ Υἱός Σου τήν φυεῖσαν ἐν ἡμῖν

Νόμου ἡ σκιά ἐπεπαύθη
ὤ Παρθενομῆτορ νόμου τόν δοτῆρα τεκούσης σου
τόν φωτίζοντα ἡμᾶς τούς εὐσεβεῖς

Νόμοι ἐπί Σέ οἱ της φύσεως
Ἁγνή Παρθένε σφόδρα παραδόξως καινίζονται
ὡς κυήσασα θεόν Ἐμμανουήλ

Ἄμπελος ἡμῖίν Ζωηφόρος
ἀνεδείχθη μόνη φύσασα τόν βότρυν τόν
πέπειρον τόν εὐφραίνοντα ἡμᾶς τούς εὐσεβεῖς

Στχ. Αὐτή μέ παρεκάλεσεν ἐν τῇ ταπεινώσει μου, ὅτι τό λόγον σου ἔζησε μέ.

Βατόν ἐν Σινᾷ ἀκατάφλεκτον
Εἶδε σέ πάλαι Μωυσῆς γαστρί σου τό
θεῖον πῦρ ὡς χωρήσασα ἀφλέκτως Μαριάμ

Ὄρος Δανιήλ ἀλατόμητον
Εἶδε σέ Κόρη ἐξ οὗ ἀχειροτμήτως ὁ
ἄτμητος Χριστός τέτμηται ἡ πέτρα τῆς ζωῆς

Πύλη νοητή τῆς ἐν γῇ φανερωθείσης
Κόρη ἐκ τοῦ ὕψους θείας ἀνατολῆς
ἀνεδείχθης Θεονύμφευτε πιστοῖς

Φῶς τό ἐκ φωτός τοῖς ἐν σκότει καί
σκιᾷ Παρθένε τέτοκας τά πέρατα
φαίνουσα πλανωμένοις γενομένη ὁδηγός

Στχ. Ἀθυμία κατέσχε μέ ἀπό ἁμαρτωλῷ τῶν ἐγκαταλιμπανόντων τόν νόμον σου.

Ἔστησας ὁρμήν τοῦ θανάτου καί
φθορᾶς Παρθένε τόν Θεόν ἀσπόρως κυήσασα
τόν ἀθανάτον δοτῆρα τῆς ζωῆς

Σῶμα καί ψυχή ὑπερένδοξε
Ἁγνή Παρθένε ἄσπιλα Θεῷ
διετήρησας διό κάλλους σου ἠράσθη ὁ Χριστός

Στύλος φωταυγής καί νεφέλη
Δρυσοφόρος Κόρη γέγονας δροσίζουσα τόν
φλογμόν καί φωτίζουσα τόν ζοφόντων παθῶν

Ἄρου ρᾶαν Ἁγνή εὐθήνουσαν οἴδαμεν σέ πάντες
εὐφορίαν οἰκτιρμῶν ἐκβλαστάνουσαν
καί χαρίτων τοῖς προστρέχουσιν εἴς Σέ

Στχ. Αὐτή ἐγενήθη μοί, ὅτι τά δικαιώματά σου ἐξεζήτησα.

Στάχυν ἀληθῶς Σύ ἐβλάστησας
τόν Θεῖον Λόγον οὖσα ὄντως χώρα
ἀνήροτος τόν τροφέα τῶν ψυχῶν ἡμῶν Ἁγνή

Ὄρθρος φαεινός ἐχρημάτισας
Παρθένε πᾶσι φέρουσα ὡς ἥλιον
τόν Χριστόν ἀγνοίας σκότος λύσαντα ἡμῖν

Χαῖρε Μαριάμ δι’ἧς ἔλαμψε
Χαρά τῷ κόσμῳ καί ἄρα ἡ καθ’ ἡἠμῶν
ἐξωστράκισται τόν Σωτῆρα κυησάσης ἐπί γῆς

Θαῦμα ἀληθῶς πολυθρύλητον
ἀγγέλων πέλεις καί τραυματισμός
πολυθρήνητος τῶν δαιμόνων ὤ Μητρόθεε Ἁγνή

Στχ. Μερίς μου εἶ, Κύριε, εἶπα φυλάξασθαι τόν νόμον σου.

Δένδρον ἀληθῶς ἀγλαόκαρπον
Κόρη ἐγένου ἐξ οὗ πάντες τρέφονται οἱ
πιστοί τόν οὐράνιον δρεπόμενοι καρπόν

Ὕψος λογισμοῖς δυσανάβατον
τοῖς ἀνθρωπίνοις βάθος Κόρη δέδυσθε
ὠρητόν τούς Ἀγγέλων χρηματίζεις ὀφθαλμοῖς

Μόνη ἐκλεκτή ἐχρημάτισας
Θεῷ Παρθένε τοιγαροῦν Σοί μόνη
Ἐποίησε μεγαλεία ὥσπερ ἔφης ὁ Θεός

Ὅλη εἶ καλή καί οὐκ ἔστι Σοί
Παρθένε μῶμος κράζει ὁ Νυμφίος
Ὀπίσω σου εὐπρεπείας τοῦ Σοῦ κάλλους ἐράσθεις

Στχ. Ἐδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδίᾳ σου, ἐλέησον κατά τό λόγιόν σου.

Δύναμιν πολλαί θυγατέρες τῷ
Θεῷ Παρθένε ἐποιήσαντο Σοί πάσας
δέ ἀληθῶς ὑπερήσας καί ὑπερκεῖσαι πασῶν

Ἄδομεν σοί οὔν μελωδήματα
καρπόν χειλέων καί ὑμνολογοῦμεν τήν
δόξαν σου μεγαλύνοντες τόν τόκον σου Ἁγνή

Ρεῖθρα τῆς ζωῆς τήν προέχουσαν
Θεοῦ σοφίαν ἐν γαστρί σου σχοῦσα Πανάμωμε
ζωτικούς καί ἡμῖν πήγασον κρούνους

Μέτοχοι ζωῆς τῆς ἀφθάρτου τέ
καί δι’ οὗ τῷ σῷ τόκῳ πάντες
γεγόναμεν διό ἄδομεν το χαῖρε σοί Σεμνή
Στχ. Ἠτοιμάσθην καί οὐκ ἐταράχθην τοῦ φυλάξασθαι τάς ἐντολάς σου.

Ὥσπερ οὔν ἡμεῖς τῆς καρδίας
κλίνομεν Σοί γόνυ οὕτω καί αὐτή πρός
ἡμᾶς τούς κλῖνον Δέσποινα τούς Σούς θεραπευτάς

Ὥσπερ οἱ νεκροί διά Σοῦ
Ζωοποιοῦνται Κόρη οὕτω καί ἡμᾶς
Ζωοποίησον νεκρωθέντας πλημελλήμασι πολλοῖς

Γνώμην καί βουλήν προσδοκίαν τέ
Καί σῶμα Κόρη ἅμα τῇ ψυχῇ καί τῷ
Πνεύματι ἀνατίθεμεν πρός σέ ὁλοσχερῶς

Ὡς γάρ προσφυγή ἐπί Σοι
θαρροῦντες μόνη Κόρη μή χρηστῆς ἐλπίδος
ἐκπέσοιμεν ἀλλά τύχοιμεν τῆς Σῆς ἐπαρωγῆς

Στχ. Μεσονύκτιον ἐξηγειρόμην τοῦ ἐξομολογεῖσθαι σοί ἐπί τά κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου.

Ράβδον ἀγαθήν τῆς δυνάμεως
ἁγία Κόρη ἄπασιν ἡμῖν ἑξαπόστειλον
τοῖς προσφεύγουσι τῇ σκέπῃ σου θερμῶς

Ἄλλη ἦν γάρ ἡμεῖς οὐ γιγνώσκομεν
Ἁγνή προστάτιν πλήν Σου τῆς τεκούσης τόν
Πλαστουργόν πρός ὅν πρέσβυν Σέ προβάλλομεν θερμόν

Πλούτισον ἡμᾶς ταῖς δέ αἷς των
καλῶν Παρθένε τούς ἀφρόνως ἤδη
πτωχεύσαντας παραβάσεσι τῶν θείων ἐντολῶν

Εἴσα γέ ἡμᾶς εἰς ὁδούς τῆς
μετανοίας Κόρη ὀφθαλμούς νοός καταυγαζοῦσα
Σαῖς πρεσβείαις Μαριάμ φωτιστικαῖς

Στχ. Μέτοχος ἐγώ εἰμί πάντων τῶν φοβουμένων σε καί τῶν φυλασσόντων τάς ἐντολάς σου.

Ἀνάσα παντός τοῖς σοῖς δούλοις
ἰλεῶσαι πᾶσι ταῖς σαῖς μεσιτείαις τόν
Κύριον ὅταν μέλη κρίναι πάντας τούς βροτούς

Ἰθῦνον ἡμᾶς πρός λιμένας
Σωτηρίους Κόρη τούς χειμαζομένους ἐν
Κλύδωνι ψυχοφθόρων παραπτώσεων δεινῷ

Ὄμβρῳ οἰκτιρμῶν τῶν Σῶν ἄνανδρε
Θεόν κυῆτορ τῆς ψυχῆς ἡμῶν τήν
Αὔλακα πότισον χέρσῳ θείαν ταῖς ἀκάνθαις τῶν παθῶν

Ἀνοιξον ἡμῖν τοῦ ἐλέους σου
τήν θύραν Κόρη νῦν προσκαλουμένοις Σόν
ὄνομα ὡς ἀνθρώπων ταχύ νή καταφυγή

Στχ. Χρηστότητα ἐποίησας μετά τοῦ δούλου σου, Κύριε, κατά τόν λόγον σου.
Δέξαι τόν καί αἶρον τῆς νηστείας τῇ
ταφῇ σου Κόρη ἀντί σμύρνης ἥν προσηγαγόμεν
καί δός νέκρωσιν ἡμῖν τήν τῶν παθῶν

Δέξαι καί ὠδάς ἅς προσάγομεν
σοί Παναγία ὡς εὐώδη μύρα τῷ
τάφῳ σου παριστάμενοι νυνί δουλοπρεπῶς

Οἴδαμεν Ἁγνή ὡς οὐδέν Σοί
ἄξιον τελοῦμεν ὧν ἡμῖν παρέχεις Σύ
Δωρεῶν ἴσας ψάμμῳ κἀν προσάγωμεν ὠδάς

Ἅπας γάρ Ἁγνή ὕμνος καί ὠδή τῶν ταί
τῶν ἀπειραρίθμων χαρίτων
Σου καί τῶν δώρων ὧν καρπούμεθα ἡμεῖς

Δόξαν τῷ Πατρί σύν Υἱῷ τέ καί
τῷ Παναγίῳ Πνεύματι προσάγομεν
εὐσεβῶς τῇ Τριάδι τῇ Ἁγίᾳ καί Σεπτῇ

Καί νῦν, καί ἀεί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Ἄσμασι πιστοί ὀρθοδόξοις τέ
καί εὐπροσδέκτοις πάντες ἀνυμνήσωμεν
σήμερον τήν Μητέρα τοῦ Θεοῦ δουλοπρεπῶς

Καί πάλιν: Ἄξιόν ἐστί…

ΣΤΑΣΙΣ ΤΡΙΤΗ
Στχ. Εἰς τόν αἰῶνα οὐ μή ἐπιλάθωμαι το δικαίωμά σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησας μέ.

Αἱ γενέαι πᾶσαι ὕμνον τήν ταφήν σου
προσφέρουσι Χριστέ μου

Αἱ γενέαι πᾶσαι ὕμνον τήν ταφήν
σου προσάγουσι Παρθένε

Νέκρωσιν ὑπέστης κηύσασα Παρθένε
τόν νεκρωτήν τοῦ Ἅδου

Στχ. Σός εἰμί ἐγώ, σώσον με, ὅτι τά δικαιώματά σου ἐξεζήτησα.

Θανοῦσα θανάτους μετέβης σκηνώσεις
ἐχθρόν θανατοῦσα

Σκιρτῶσιν αἱ καρδίαι τῶν εὐσεβούντων πάντων
ἐπί τῇ σῇ κηδεύσει
Ἡ γῆ πανηγυρίζει ὁ οὐρανός χορεύει
Σου ἄνω αἰρομένης

Στχ. Ὡς ἠγάπησα τόν νόμον σου, Κύριε, ὅλην τήν ἡμέραν μελέτη μου ἔστιν.

Ἐπεῖ γῆ ὤ Παρθένε ἀπαίρειν εἴς τά
ἄνω ὑπέρ τῶν κάτω οὖσα

Ἵνα τό κάλλος βλέπῃς τοῦ Σοῦ Υἱοῦ Παρθένε
πρός οὐρανούς μετέστης

Ἔζωσας Παρθένε τά πέρατά του
κόσμου τῇ Σῇ σεπτῇ κοιμήσει

Στίχ. Ἐκ πάσης ὁδοῦ πονηρᾶς ἐκώλυσα τούς πόδας μου, ὅπως ἄν φυλάξῳ τούς λόγους σου.

Ὁ τάφος σου κηρύττει Παρθένε τήν ταφήν σου καί τήν μετάστασίν σου
Σέ καθορᾶν δοκοῦμεν ἁγία Θεοτόκο καί σῆμα τό σόν ὀρῶντες
Ἐν οὐρανῶ ἐστάναι νομίζομεν Παρθένε ἐστῶτες τῷ ναῷ σου.
Στχ. Ἀπό τῶν κριμάτων σου οὐκ ἐξέκλινα, ὅτι σύ ἐνομοθέτησας μέ.

Ἱκέτευε τόν κτίστην σύν τοῖς ἁγίοις πᾶσι
καί τοῖς γεννήτορσί Σου

Ὅπως καταξιώσῃ χαρᾶς ἀνεκλαλήτου
τούς ὀρθοδόξους πάντας

Πάντες οἱ λαοί σέ Δέσποιναν Παρθένε
καλοῦσι προσκυνοῦντες

Στχ. Ὡς γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τά λόγια σου, ὑπέρ μέλι τῷ στόματί μου.

Καί ὄντως ὤ Παρθένε αἱ γενέαι πᾶσαι
μακαρίζουσί Σε

Τῶν χριστοκτόνων μόνο το γένος Θεοτόκε
Τά νῶτα Σοί ἐκστρέφει

Φυλαί λοιπαί καί γλῶσσαι τόν τάφον Σου
κυκλοῦσι ἀνυμνολογοῦσαι

Στχ. Ἀπό τῶν ἐντολῶν σου συνήκα, διά τοῦτο ἐμίσησα πᾶσαν ὁδόν ἀδικίας

Πάντες ἑξαιτοῦνται τήν σκέπην Σου Παρθένε
καί τήν ἀντίληψίν Σου

Οὐ γάρ κατησχύμενος ἀπέρχεταί Σου Κόρη
πᾶς ὅστις προστρέχει

Ἀγαθοῖς καί φαύλοις παρέχεις τάς αἰτήσεις
μιμήσει τοῦ Υἱοῦ σου

Στχ. Λύχνος τοῖς ποσί μου ὁ νόμος σου καί φῶς ταῖς τρίβοις μου.
Πάντες γάρ ἐθέλεις σωθῆναι μετάσχοντας
τῆς Σῆς μεγαλωσύνης

Οἴδαμεν σέ Κόρη φιλάνθρωπον οἱ
πάντες οἱ ἅ Θεοῦ Μητέρα

Τίς ἐξείπειν ἰσχύσει Παρθενομῆτορ μόνη
τάς θείας ἀρετά Σου

Στχ. Ἡ ψυχή μου ἐν ταῖς χερσί σου διά παντός, καί τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην.

Τίς δέ ἐπαριθμήσει τάς Σάς εὐεργεσίας
ἅς πᾶσιν ἐπινέμεις

Ζῶσι καί τεθνεῶσι τοῖς ἐπί Σέ θαρροῦσιν
ἀντίληψιν Σύ διδώς

Ὅσα γάρ θέλεις πράττεις τά πάντα δυναμένη
Μήτηρ τοῦ Ὑψίστου

Στχ. Ἔκλινα τήν καρδίαν μου τοῦ ποιῆσαι τά δικαιώματά σου εἰς τόν αἰῶνα δι’ ἀντάμειψιν.

Ζῶσι καί τεθνεῶσι πρόστηθι οὔν Κόρη
ἡμῖν τοῖς σέ ὑμνοῦσιν

Ἁπάλλαξον Παρθένε ἡμᾶς αἰωνίου
πυρός καί τῆς γένης

Μόνη Σύ προστάτις πενήτων ὀρφανῶν
καί χήρων ὑπάρχεις

Στχ. Ἐποίησα κρίμα καί δικαιοσύνην, μή παραδώς μέ τοῖς ἀδικοῦσι μέ.

Σύ γάρ Μαρία πέλεις ὁ γλυκασμός Ἀγγέλων
χαρά τῶν θλιβομένων
Χριστιανῶν Σέ σκεπήν μάλιστα καί Μητέρα
κηρύττομεν οἱ πάντες

Εἰς βάθη τῆς κακίας πεσόντας Θεοτόκε
ἔγειρον σαῖς πρεσβείαις

Στχ. Θαυμαστά τα μαρτύριά σου, διά τοῦτο ἐξηρεύνησεν αὐτά ἡ ψυχή μου.

Εὐόδωσον Παρθένε προστριβούς τοῦ Κυρίου
τούς Σέ εὐλαβουμένους

Κακοῖς κεκρατημένους Παρθένε μή παρίδῃς
εἰς τέλος ἀπολέσθαι

Ἐν γνώσει καί ἁγνοί ἄπται ὁ μέν καθ’ ἑκάστην
Σοί τέ καί τῷ Υἱῷ Σου

Στχ. Ἐπίβλεψον ἐπ’ ἐμέ καί ἐλέησον μέ κατά τό κρίμα τῶν ἀγαπώντων τό ὄνομά σου.

Ἀλλά μή ἀπορρίψῃς ἀπό τοῦ σοῦ προσώπου
ἡμᾶς Παρθενομῆτορ

Δυσώπει τόν Υἱόν Σου οἰκτεῖραι ἡμᾶς
πάντας ἐν τῇ μελλούσῃ κρίσει

Οἴδαμεν ὡς ἰσχύσει ἡ Σή πρεσβεία Κόρη
πρός τόν ἔκ Σοῦ τεχθέντα

Στχ. Ζήσεται ἡ ψυχή μου καί αἰνέσει σε, καί τά κρίματά σου βοηθήσει μοί.

Εὐμενῆ πολλάκις Αὐτόν ἀγανακτοῦντα
εἰργάσω ἡμῖν μόνη

Ταῖς σαῖς πρεσβείαις κλίνει τιμῶν Σε ὡς Μητέρα
Ἀξίαν πάσης δόξης

Σέ καί ἡμεῖς ἀξίως ἐκ πόθου προσκυνοῦμεν
Καί ἀνυμνολογοῦμεν

Στχ. Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός, ζήτησον τόν δοῦλον σου, ὅτι τάς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελαθόμην.

Διά Σου καί γάρ Κόρη ἀνεπλάσετο
γένος ἡμῶν ὁ Θεός Λόγος

Διά Σου καί σώζει τούς Σοί προσπεφεύγοντας
πανύμνητε Μαρία

Ὄργανον γάρ πέλεις βροτῶν τῆς σωτηρίας
Θεῶ ἐκλελεγμένον

Ἀγαθύνον οὔν πάντας ὡς οἶδας τούς σούς
Δούλους Παρθένε Θεοτόκε

Ἔρρανον τόν Τάφον μύροις τόν σόν σκῆνος κηδεύσαντες Παρθένε

Ἔρρανον τόν Τάφον μύροις Θεοτόκε
Οἱ κηδεύσαντές Σε

Δόξα Πατρί, καί Υἱῷ, καί ἁγίῳ Πνεύματι.

Ὤ Τριάς Ἁγία Πατήρ Υἱός καί
Πνεῦμα τούς λατρευτάς σου σῶσον

Καί νῦν, καί ἀεί, καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Ὤ Παναγία Μῆτερ σκέπε καί φρούρει πάντας
Τούς ἐπί Σέ θ–αρροῦντας

Καί πάλιν: Αἱ γενέαι πᾶσαι…

Εγκώμια_Παναγίας σε μορφή doc.

Οι Καταβασίες της Εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ερμηνευμένες από τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη

Aside

 

                 Ωδή α’. Ήχος α’. Ο Ειρμός.

             Πεποικιλμένη τη θεία δόξη, η ιερά και ευκλεής Παρθένε μνήμη σου,  πάντας συνηγάγετο, προς ευφροσύνην τους πιστούς, εξαρχούσης Μαριάμ, μετά χορών και τυμπάνων, τω σω, άδοντας Μονογενεί, ενδόξως ότι δεδόξασται.

                Ερμηνεία.

            Ευθύς αποτείνει τον λόγον ο Μελωδός Κοσμάς, προς την Κυρίαν Θεοτόκον, και προσφωνεί εις αυτήν τον ειρμόν τούτον λέγων˙ Ώ Αειπάρθενε Θεοτόκε, η ιερά και ένδοξος μνήμη της Κοιμήσεώς Σου είναι εστολισμένη και λάμπουσα με δόξαν Θεού, και πρεπόντως˙ επειδή γαρ η Θεοτόκος είναι οίκος Θεού, τον οποίον είδεν ο Ιεζεκιήλ γεμάτον από δόξαν Θεού, «Και είδον, και ιδού πλήρης δόξης ο οίκος Κυρίου» (Ιεζ. μγ’ 5), δια τούτο και η μνήμη της Θεοτόκου έπρεπε να είναι στολισμένη με δόξαν Θεού˙ όθεν τοιαύτη ούσα, εσυνάθροισεν όλους τους πιστούς Χριστιανούς δια να ευφρανθώσι κατά την ψυχήν˙ αν γαρ, όταν οι απλώς δίκαιοι εγκωμιάζωνται εν ταις μνήμαις αυτών, ευφραίνωνται οι λαοί, καθώς λέγει ο Σολομών, «Εγκωμιαζομένων δικαίων, ευφρανθήσονται λαοί» (Παρ. κθ’ 2)˙  πόσω μάλλον πρέπει να ευφραίνωνται οι λαοί, όταν αυτή η πάντων των απ’ αιώνος διακαίων αγιωτέρα Θεοτόκος εις την μνήμην της Κοιμήσεώς της εγκωμιάζεται;

             Καθώς δε οι Υιοί Ισραήλ, όταν εκβήκαν άβροχοι από την Ερυθράν θάλασσαν, εμοιράσθησαν εις δύο χορούς ανδρών τε και γυναικών, και των μεν ανδρών ήτον έξαρχος ο Μωϋσής, των δε γυναικών ήτον εξάρχουσα η Μαριάμ˙ «Έλαβε, φησί, Μαριάμ η Προφήτις η αδελφή Ααρών το τύμπανον εν τη χειρί αυτής, και εξήλθον πάσαι αι γυναίκες οπίσω αυτής μετά τυμπάνων και χορών, εξήρχε δε αυταίς Μαριάμ λέγουσα˙ «Άσωμεν τω Κυρίω˙ ενδόξως γαρ δεδόξασται» (Έξ. ιε’ 20)˙ ούτω και οι Χριστιανοί οι συναχθέντες σήμερον εν τη μνήμη Σου, Θεοτόκε, άδουσι τον επινίκιον ύμνον εις τον Μονογενή Σου Υιόν με χορούς  πνευματικούς και με τύμπανα (ήτοι νενεκρωμένα έχοντες τα μέλη τα επί της γης δια της εγκρατείας˙ ζώου γαρ νεκρού δέρμα εστί το τύμπανον, κατά την ερμηνείαν του Βασιλείου)˙ εξάρχει δε της Ωδής αυτών η Μυριάμ.

            Ανέφερε δε ο Μελωδός, όχι τον Μωϋσήν τον εξάρχοντα των ανδρών, αλλά την Μαριάμ την εξάρχουσαν των γυναικών, ένα μεν, δια να δείξη ότι η παρ’ ημών εγκωμιαζομένη σήμερον είναι γυνή˙ και άλλο, το οποίον και κυριώτερον, διότι και η τότε εξάρχουσα της Ω  δής ωνομάζετο Μαριάμ, και η τώρα εξάρχουσα της πανηγύρεως ονομάζεται Μαριάμ, όπερ ερμηνεύεται Κυρία˙ τύπος γαρ ήτον η αδελφή του Μωϋσέως Μαριάμ κατά την παρθενίαν της Μητρός του Θεού Μαριάμ, ως λέγει ο Νύσσης Γρηγόριος, καθότι και εκείνη Παρθένος διέμεινε, και δια τούτο και εκείνη Μαριάμ, και αύτη Μαριάμ ωνομάζοντο. Συμφώνως δε τω Ιερώ Κοσμά λέγει και ο εκ Δαμασκού Ιωάννης, ούτω πανηγυρίζων˙ «Συν Μαριάμ τη Προφήτιδι, ώ νεάνιδες ψυχαί, μετά τυμπάνων χορεύσωμεν, νεκρούντες τα μέλη τα επί της γης˙ τούτο γαρ το μυστικόν τύμπανον» (Λόγος ου η αρχή «Έστι μεν ουδείς ανθρώπων»). Αλλά και ο Κρήτης Ανδρέας ούτω πανηγυρίζει˙ «Εξάρξατε μετ’ ωδής και κυμβάλων, αλαλάξατε, μεγαλύνατε, ψάλατε, άρον άρον Μαριάμ το τύμπανον, και των παρθένων προέξιθι». Λόγος ου η αρχή «Οι την εν Πνεύματι θεωρίαν».

                 Ωδή γ’. Ο Ειρμός.

             Η δημιουργική, και συνεκτική των απάντων, Θεού σοφία και δύναμις, ακλινή ακράδαντον, την Εκκλησίαν στήριξον Χριστέ˙ μόνος γαρ ει Άγιος, ο εν Αγίοις αναπαυόμενος.

               Ερμηνεία.

            Σοφία και Δύναμις του Πατρός λέγεται ο Υιός καθώς μαρτυρεί ο Παύλος˙ «Χριστόν Θεού δύναμιν και Θεού σοφίαν» (α’ Κορ. α’ 24)˙ όχι ότι δεν έχει σοφίαν και δύναμιν ο Θεός και Πατήρ, αλλά λέγεται σοφία και δύναμις του Πατρός και Υιός, διότι έχει όλην την σοφίαν και δύναμιν αυτού, ως εικών του αρχετύπου˙ καθώς θεολογεί Μάρκος ο Εφέσου εν κεφ. λδ’ περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος. Πρέπει δε να προστίθεται πάντοτε, ή να συνυπακούεται εις την περί του Υιού λεγομένην ταύτην σοφίαν και δύναμιν το, Ενυπόστατος, ή το, Ζώσα, δια να δείχνεται ότι η ενυπόστατος αύτη και ζώσα Σοφία και Δύναμις ο Υιός δεν είναι μία ενέργεια ανυπόστατος, και ένα προσόν του Θεού, αλλά υπόστασις τελεία, έχουσα και αυτή ενέργειαν, σοφίαν και δύναμιν˙ όθεν κατά το νόημα τούτο λαμβανομένης επί του Υιού σοφίας εστίν εκ σοφίας, και δύναμις εκ δυνάμεως του Πατρός˙ ώσπερ και Θεός εκ Θεού, και φως εκ φωτός»˙ και ούτως είναι σοφία και δύναμις του Πατρός˙ καθώς και αυτός ο Πατήρ είναι σοφία και δύναμις, ενυπόστατος δηλαδή, και όχι μόνον σοφός και δυνατός.

             Βεβαιοί τα ανωτέρω και ο Θεσσαλονίκης θείος Γρηγόριος ο Παλαμάς λέγων˙ «Ουχ ο του Θεού Μονογενής μόνον, αλλά και το Πνεύμα το Άγιον καλείται παρά των Αγίων ενέργειά τε και δύναμις˙ άλλ’ ως τας αυτάς απαραλλάκτως τω Πατρί δυνάμεις έχων και ενεργείας˙ επεί και δύναμις ο Θεός λέγεται, κατά τον μέγαν Διονύσιον, ως πάσαν δύναμιν εν εαυτώ προέχων και υπερέχων, διο και συνυπακουόμενον, ή και συνεκφωνούμενον έχει τούτων εκάτερον, όταν δύναμις, ή ενέργεια καλείται το ενυπόστατον˙ καθάπερ και ο τα πάντα μέγας Βασίλειος, Δύναμις, φησίν, αγιαστική ο Πνεύμα το Άγιον, ενούσιος, ενύπαρκτος, ενυπόστατος˙ τας δε εξ αυτού πάσας ενεργείας ουκ ενυποστάτους υπάρχειν καν τοις περί του Πνεύματος απεφήνατο˙ δι’ ου και των κτισμάτων αύθις δήλός εστί ταύτας διαστείλας˙ ενυπόστατα γαρ τα εκ του Πνεύματος ως κτίσματα˙ πεποιωμένας γαρ ουσίας ο Θεός εδημιούργησεν» (Κεφάλαιον ρκβ’ των φυσικών και θεολογικών). Και εν τοις κατ’ Ευνομίου λέγει ο Βασίλειος˙ «Το μεν εκ Θεού πηγάζον Πνεύμα ενυπόστατόν εστί˙ τα δε εξ αυτού (του Πνεύματος δηλ.) πηγάζονται ενέργειαι αυτού εισίν».

            Η του Θεού λοιπόν αύτη ενυπόστατος σοφία και δύναμις ο Υιός είναι δημιουργική και συνεκτική πάντων των Κτισμάτων˙ αύτη γαρ όχι μόνον εδημιούργησε πάντα τα αισθητά και νοητά εκ του μη όντος εις το είναι, αλλά και συνέχει αυτά και συγκρατεί δια της προνοίας κατά τους λόγους εκείνους, κατά τους οποίους τα εδημιούργησε˙ και τούτο δηλοί ο Δαβίδ λέγων˙ «Πάντα εν σοφία (ήτοι τω Υιώ) εποίησας» (Ψαλμ. ργ’ 24)˙ και πάλιν˙ «Ο ποιών τους Αγγέλους αυτού Πνεύματα», και «Ο  θεμελιών την γην επί την ασφάλειαν αυτής» (Ψαλμ. ργ’ 6)˙ το δε, Ποιών, και το, Θεμελιών, δηλούσι την συνοχήν και συντήρησιν των Αγγέλων και της γης, κατά τον θεολόγον Γρηγόριον λέγοντα˙ «Την ών πεποίηκεν οικονομίαν τε και συντήρησιν δηλοί το, Ποιείσθαι τους Αγγέλους αυτού πνεύματα, και θεμελιούσθαι την γην επί την ασφάλειαν αυτής, άπαξ ηδρασμένα τε και γεγενημένα˙ και στερούσθαι βροντήν, και κτίζεσθαι πνεύμα, ών άπαξ μεν ο λόγος υπέστη, συνεχής δε και νυν η ενέργεια» (Λόγος β’ περί Υιού). Συ λοιπόν, λέγει, Θεάνθρωπε Ιησού Χριστέ, η τα πάντα συνέχουσα Σοφία, στήριξον την Εκκλησίαν Σου ακλινή και άσειστον (τούτο γαρ δηλοί το, Ακράδαντον) εις την πίστιν εκείνην, εις την οποίαν αυτήν εθεμελίωσας, ίνα μη υπό των απίστων και ασεβών, ή υπό των κακοδόξων και αιρετικών ταράττηται. Επιφέρει δε ακολούθως ο Μελωδός το «Ότι Συ μόνος είσαι Άγιος», δια να δείξη ότι ο Ειρμός ούτος είναι της τρίτης Ωδής της Προφήτιδος Άννης˙ εκεί γαρ αυτή λέγει «Ούκ έστιν άγιος, ως ο Κύριος˙ και ούκ έστι δίκαιος ως ο Θεός ημών˙ και ούκ έστιν άγιος πλην Σου» (α’ Βασιλ. β’ 2)˙ το γαρ Πλήν σου, ταυτόν είναι με το, Μόνος.

               Αλλά και το, Στήριξον, όπου είπεν ανωτέρω, προς δήλωσιν ερέθη της τρίτης Ωδής, ής η αρχή εστίν «Εστερεώθη η καρδία μου εν Κυρίω». Το  δε «Εν αγίοις αναπαυόμενος» ερανίσθη από τον Προφήτην Ησαΐαν λέγοντα˙ «Τάδε λέγει ο Ύψιστος εν αγίοις αναπαυόμενος» (Ησ. νζ’ 15)˙ και πρεπόντως˙ ου γαρ εις τους ακαθάρτους και ανάγνους ο καθαρός και άγιος αναπαύεται, άπαγε! Επειδή παν το ανόμοιον, ακοινώνητον˙ τούτο και εις τον Θεόν αυτόν είναι αδύνατον, το να ενωθή με τους ακαθάρτους˙ όθεν θαυμαστόν είναι το απόφθεγμα όπου είπεν ο Θεσσαλονίκης θείος Γρηγόριος˙ «Ενωθήναι δε την ανωτάτην εκείνην και υπέρ νουν καθαρότητα μεμολυσμένη φύσει των αδυνάτων υπήρχεν˙ εν γαρ τούτο μόνον Θεώ αδύνατον, συνελθείν ακαθάρτω πριν καθαρθήναι προς ένωσιν» (Λόγος β’ εις τα Εισόδια, ου η αρχή «Εκ του καρπού το δένδρον γινώσκεται»). Ο άγιος εις τους αγίους αναπαύεται˙ όθεν και αυτός το Θεός είπεν˙ «Άγιοι γίνεσθε, ότι άγιός ειμί εγώ Κύριος» (Λευϊ. Ια’ 45). Άγιος δε θέλει να ειπή, κατά τον Κριτικόν Φώτιον, ο της γης υπέρτερος (εκ του Α στερητικού της Γης)˙ συνάδει δε τούτο με το ψαλμικόν εκείνο˙ «Του Θεού οι κραταιοί (οίτινες είναι οι άγιοι) της της σφόδρα επήρθησαν». (Ψαλμ. μστ’ 10). Κατ’ άλλους δε το, Άγιος, γίνεται εκ του Α στερητικού, και του, Άγος, ψιλουμένου, ό δηλοί το μίασμα˙ κράσιν δε λαμβανόντων των δύο ΑΑ εις εν Α μακρόν δασυνόμενον, γίνεται Άγιος, και δηλοί το «Εστερημένος άγους και μιάσματος»˙ εμοί δε δοκεί ότι αναλογώτερον και προχειρότερόν εστι το να παράγεται το, Άγιος εκ του, Άγος, δυσανομένου, ό δηλοί το τίμιον και άξιον σεβάσματος κατά τον Βαρίνον, ταυτόν ειπείν, το καθαρόν˙ όθεν είπεν ο Αρεοπαγίτης Διονύσιος˙ «Τους επί την παναγεστάτην (ήτοι παναγιωτάτην) ιόντας ιερουργίαν αποκαθάρθαι δει και τας εσχάτας της ψυχής φαντασίας» (Κεφάλαιον γ’ περί Εκκλησιαστικής Ιεραρχίας)˙ και Ανδρέας της Κρήτης λόγω εις την Κοίμησιν της Θεοτόκου˙ «Ημείς δε της παναγεστάτης του ζωαρχικού σώματος εντυμβεύσεως την ανάμνησιν, κτλ.» ο δε Μακάριος ο Αιγύπτιος Ομιλία ια’ λέγει˙ «Ούτος εστίν άγιος, ο καθαρθείς και αγιασθείς κατά τον έσω άνθρωπον».

               Ωδή δ’. Ο Ειρμός.

             Ρήσεις Προφητών και αινίγματα, την σάρκωσιν υπέφηναν, την εκ Παρθένου σου Χριστέ, φέγγος αστραπής σου, εις φως εθνών εξελεύσεσθαι˙ και φωνεί σοι άβυσσος, εν αγαλλιάσει˙ Τη δυνάμει σου δόξα φιλάνθρωπε.

               Ερμηνεία.

             Καθώς αι εν τω κύκλω γινόμεναι γραμμαί, όλαι εις ένα κέντρον συνάγονται˙ και καθώς όλαι αι εν τη διακαυστική υέλω ακτίνες του ηλίου εις μίαν εστίαν (ήτοι εις ένα κέντρον) συναθροίζονται˙ ούτω και όλα τα ρητά και αινίγματα των Προφητών εις ένα κέντρον συνάγονται, και εις ένα αντικείμενον αποβλέπουν, εις την σάρκωσιν δηλαδή του Υιού του Θεού˙ όθεν τούτο γινώσκων ο ιερός Μελωδός, επιστρέφει προς τον Δεσπότην Χριστόν δια του παρόντος Ειρμού, και λέγει˙ «Ώ Θεάνθρωπε Ιησού Χριστέ, όλα τα ρητά και αινίγματα των Προφητών τυπικώς εφανέρωναν την εκ Παρθένου σάρκωσίν Σου˙ όθεν είπεν ο θεοφόρος Μάξιμος˙ «Το της ενσωματώσεως του Λόγου μυστήριον πάντων έχει των τε κατά την Γραφήν αινιγμάτων και τύπων την δύναμιν, και των φαινομένων κτισμάτων την επιστήμην» (Κεφάλαιον ξστ’ της α’ εκατοντάδος των Θεολογικών). Επρόσθεσε δε ο Ασματογράφος το «Εκ Παρθένου», δια να φανερώση, ως νομίζω, ότι η εορτή αύτη είναι της Παρθένου και Θεομήτορος˙ μάλιστα δε και εξαιρέτως το ρητόν του Προφήτου˙ Αββακούμ του ποιητού της

 τετάρτης Ωδής, ο οποίος την σάρκωσιν του Λόγου εφανέρωνε με το λόγιον εκέινο˙ «Ο Θεός από Θαιμάν ήξει, και ο Άγιος εξ όρους κατασκίου δασέος» (Αβ. γ’ 3). Θαιμάν δε, θέλει να ειπή, Νότος κατά τον Κύριλλον και Θεοδώρητον˙ Όρος δε δασύ και κατάσκιον, είναι η Παρθένος. Δηλούται λοιπόν δια του ρητού τούτου, ότι ο Χριστός ήλθεν από Θαιμάν, ήγουν από την Βηθλεέμ, την ευρισκομένην κατά το Νότιον μέρος της Ιερουσαλήμ, και εγεννήθη από την Παρθένον.

              Αι ανωτέρω δε ρήσεις των Προφητών εφανέρωναν προς τούτοις και ότι το φέγγος της αστραπής Σου, Κύριε, ήγουν η θεία διδασκαλία και ο νόμος του Ευαγγελίου Σου, κατά τον Ευθύμιον, θέλει εκβή έξω εις το να φωτίση τα εσκοτισμένα Έθνη από την πλάνην φως μέγα. Το ρητόν δε τούτο είπεν ο Ίδιος Αββακούμ «Και φέγγος αυτού ως φως έσται» (αυτόθι γ’ 4). Επιφέρει δε ακολούθως ο Μελωδός «Και φωνεί Σοι άβυσσος»˙ ήγουν δια τούτο η άβυσσος φωνάζει εις Σε με αγαλλίασιν˙ «Δόξα τη δυνάμει Σου, Κύριε». Και ταύτα δε ερανίσθη από τον αυτόν Αββακούμ λέγοντα˙ «Έδωκεν η άβυσσος φωνήν αυτής, ύψος φαντασίας αυτής».

            Άβυσσον δε ονομάζει τα Έθνη τα υπό του Ευαγγελίου του Χριστού φωτισθέντα, τόσον δια το πλήθος, όσον και δια την άλμην και πικρίαν της ασεβείας και αμαρτίας, κατά τον Κύριλλον, Θεοδώρητον, και Θεοφύλακτον. Έδωκαν δε τα Έθνη ταύτα την φωνήν αυτών: ήτοι την ομολογίαν της πίστεως. Ύψος δε φαντασίας ονομάζει τους εν τοις Έθνεσιν υψηλούς και αξιωματικούς ανθρώπους, οι οποίοι και αυτοί έδωκαν την προειρημένην φωνήν και ομολογίαν της πίστεως. Ο δε Μελωδός εναλλάξας, είπεν ότι η άβυσσος των Εθνών εν αγαλλιάσει φωνάζει εις Σε το «Δόξα τη δυνάμει Σου, Κύριε», ως ανωτέρω είπομεν. Όθεν συμφώνως είπε και ο Αλεξανδρείας Κύριλλος˙ «Ουκούν η άβυσσος, τουτέστιν η αμέτρητός τε και ακατάληπτος των πεπιστευκότων πληθύς, έδωκε φωνήν αυτής˙ δοξολογείται γαρ ο Χριστός παρά παντός ανθρώπων έθνους˙ και τούτο δρώντας προθύμως κατίδοι τις αν μικρούς και μεγάλους, λαμπρούς και ασήμους» (Τόμος Γ’ ερμηνεία εις τον Αββακούμ).

             Ωδή ε’. Ο Ειρμός.

             Το θείον και άρρητον κάλλος, των αρετών σου Χριστέ διηγήσομαι˙ εξ αϊδίου γαρ δόξης συναΐδιον και ενυπόστατον λάμψας απαύγασμα, παρθενικής από γαστρός, τοις εν σκότει και σκιά, σωματωθείς ανέτειλας Ήλιος.

               Ερμηνεία.

             Επειδή ο Ποιητής της πέμπτης Ωδής είναι ο Προφήτης Ησαΐας, δια τούτο ο Ιερός Μελωδός ερανίζεται τον Ειρμόν αυτής από τον ίδιον Ησαΐαν λέγοντα˙ «Ο λαός ο πορευόμενος εν σκότει είδετε φώς μέγα˙ και οι κατοικούντες εν χώρα και σκιά θανάτου, φως λάμψει εφ’ υμάς» (Ησ. θ’ 2). Επιστρέφων λοιπόν ο Ασματογράφος προς τον Χριστόν λέγει ούτως˙ Ώ Χριστέ Υιέ του Θεού και Υιέ της Παρθένου, εγώ θέλω διηγηθή το άρρητον κάλλος των αρετών Σου. Και αν, ώ θεσπέσιε Μελωδέ (ήθελεν ειπή τινάς προς αυτόν) το κάλλος είναι άρρητον, πώς δύνασθαι να το διηγηθής; Εναντία γαρ είναι ταύτα μεταξύ των, και συμβιβασθήναι ου δύνανται. Άλλ’ αποκρίνεται ο Ασματογράφος˙ Ναι αυτό αληθώς είναι καθ’ αυτό άρρητον και ανεκδιήγητον, και υπερβαίνει κάθε γλώσσαν, και αυτήν την Αγγελικήν˙ θέλω διηγηθή τούτο όμως εγώ, όχι καθώς είναι, αδύνατον γαρ, αλλά καθ’ όσον δύναμαι, και καθώς η εμή γλώσσα έχει ισχύν. Αρετάς δε του Χριστού ονομάζει ο Μελοποιός όλας τας φυσικάς αυτού ενεργείας και θεοπρεπείς τελειότητας, και τα κοινώς καλούμενα θεία

 προσόντα: ήτο την απειρίαν, την παντοδυναμίαν, την αϊδιότητα, την αγαθότητα, την σοφίαν, και απλώς, όλα τα ουσιώδη του Θεού αυχήματα, τα οποία πλήρωμα της Θεότητος ο μέγας καλεί Αθανάσιος˙ ο δε Αρεοπαγίτης Διονύσιος Μυριόλεκτα  ονομάζει˙ λέγει δε και ο μέγας Βασίλειος περί αυτών, ότι αι του Θεού ενέργειαι και δυνάμεις άρρητοι μεν εισί, δια το μέγεθος, ανεξαρίθμητοι δε, δια το πλήθος˙ όθεν ο Ησαΐας περί τούτων των αρετών του Θεού λέγει˙ «Ουδέ τας αρετάς μου τοις γλυπτοίς δώσω» (Ησ. μβ’ 8)˙ και ο Αββακούμ˙ «Εκάλυψεν ουρανούς η αρετή αυτού» (Αβ. γ’ 3).

            Κυρίως δε και εξαιρέτως αρετάς Χριστού ονομάζει εδώ ο Ιερός Κοσμάς τα δύο πρώτιστα μυστήρια, το της Θεολογίας, και το της ενσάρκου Οικονομίας, καθώς τούτο επεξηγεί με τα ακόλουθα λόγια˙ διότι λέγει, Συ, Κύριε, προ των αιώνων έλαμψας δια γεννήσεως από την αΐδιον δόξαν (ήτοι από τον Πατέρα, το αφηρημένον αντί του συγκεκριμένου) ως έν απαύγασμα, ουχί ανυπόστατον και ανούσιον, καθώς είναι το του ηλίου απαύγασμα, άπαγε! Αλλά συναΐδιον ον με τον Πατέρα και ενυπόστατον: ήτοι ζών, και ουσίαν και υπόστασιν έχον τελείαν, καθώς έχει και ο Πατήρ 6 ˙ ύστερον δε, επ’ εσχάτων των χρόνων, γενόμενος άνθρωπος από την άχραντον κοιλίαν της Παρθένου, ανέτειλας εις όλους τους ανθρώπους, οι οποίοι ευρίσκοντο εις το σκότος και την σκιάν της ασεβείας και αμαρτίας, ως Ήλιος της δικαιοσύνης, όστις φωτίζεις μεν αυτών τον νουν θεωρητικώς εις την επίγνωσιν της Θεότητός Σου˙ οδηγείς δε αυτούς πρακτικώς εις την οδόν των προσταγμάτων Σου˙ καθώς επροφήτευσεν ο Μαλαχίας˙ «Και ανατελείς ημίν τοις φοβουμένοις το όνομά σου ήλιος δικαιοσύνης» (Μαλ. δ’ 2).

                 Ωδή στ’. Ο Ειρμός.

             Άλιον ποντογενές, κητώον εντόσθιον πυρ, της τριημέρου ταφής σου ήν προεικόνισμα, ου Ιωνάς υποφήτης αναδέδεικται˙ σεσωσμένος γαρ ως και προϋπέπωτο, ασινής εβόα˙ Θύσω σοι μετά φωνής αινέσεως Κύριε.

             Ερμηνεία.

                Ο Ειρμός ούτος διαλαμβάνων την Ιστορίαν του Προφήτου Ιωνά, κυρίως μεν λέγεται δια την τριήμερον ταφήν και ανάστασιν του Δεσπότου Χριστού, ως αυτός ο ίδιος έφερεν αυτόν εις παράδειγμα˙ «Ώσπερ ήν Ιωνάς εν τη κοιλία του κήτους τρεις ημέρας και τρεις νύκτας, ούτως έσται και ο Υιός του ανθρώπου εν τη καρδία της γης, τρεις ημέρας και τρεις  νύκτας» (Ματθ. ιβ’ 40)˙ προσαρμόζεται δε κάλλιστα και εις την Αειπάρθενον Μαριάμ την Μητέρα του Χριστού˙ καθώς γαρ ο Υιός της τρις ημέρας ποιήσας εν τω τάφω ανέστη απ’ αυτόν˙ ούτω και η Μήτηρ τρεις ημέρας εν τω τάφω ποιήσασα, ανέστη 7 ˙ όθεν είπεν ο θείος Μάρκος ο Εφέσου˙ «Νέκρωσιν η της ζωής Μήτηρ δέχεται, και τάφω τεθείσα, μετά τριτήν ημέραν ευκλεώς εξανίσταται, τω Υιώ συμβασιλεύουσα, και αιτούσα την των πταισμάτων ημών άφεσιν» (εν τη στ’ Ωδή του Πλ. δ’ Ήχου). Όθεν ώσπερ ο Ιωνάς δεν έπαθε καμμίαν βλάβην από το κήτος ούτω μηδέ το σώμα της Παρθένου δεν έπαθε καμμίαν βλάβην και διαφθοράν από τον τάφον. Όθεν και ο Χρυσορρήμων ως θαύμα παριστά την υπό του κήτους κατάποσιν του Ιωνά, και την αδιάφθορον τούτου εξέλευσιν˙ φησί γαρ˙ «Ειπέ μοι, πώς το θηρίον τον Ιωνάν είχεν εν τη γαστρί, και ούκ απώλλυτο; Ουχί άλογόν εστιν; Ουχί απλώς κινείται; Πώς εφείσατο του δικαίου; Πώς αυτόν ούκ απέπνιξεν η θέρμη; Πώς ούκ έσηψεν, ει γαρ το εν βυθώ είναι μόνον, άπορον, το και εν σπλάγχνοις και τη θέρμη εκείνη, πολλώ μάλλον απορώτερον˙ πώς γαρ τον εκείθεν αέρα ανέπνει; Πώς ήρκει δύο ζώοις η αναπνοή; Πώς δε αυτόν και ήμεσεν ασινή; Πώς δε και εφθέγγετο; Πώς δε και εν εαυτώ ήν και προσηύχετο; Άρα ταύτα ούκ άπιστα; Αν λογισμώ εξετάζωμεν, άπιστα˙ αν δε πίστει, σφόδρα πιστά» (Λόγω Ε’ εις την προς Κολασσαείς).

            Επιστρέφων λοιπόν ο Μελωδός προς τον Κύριον λέγει˙ Το πύρ εκείνο το εντόσθιον και κητώον και θαλασσινόν και εις το πέλαγος γεννημένον (όλα δε τα επίθετα ταύτα είναι περίφασις, και δηλούσι το κήτος˙ περίφασις δε είναι, όταν τινάς με πολλάς λέξεις ονομάζει ένα πράγμα, όπου ηδύνατο να το ονομάση με ολίγας, ή και με μίαν μόνην)˙ και το Κήτος όπου κατέπιε τον Ιωνάν, ήτον ένας τύπος και ένα τι προεικόνισμα της τριημέρου ταφής Σου, Κύριε 8˙ του τύπου δε τούτου υποφήτης ήτον ο Ιωνάς, τουτέστιν αυτός δι’ εαυτού τούτον υπέφηνε παθών˙ ή το, Υποφήτης, λαμβάνεται και αντί του, Προφήτης˙ τον τύπον γαρ αυτόν δι’ εαυτού ο Ιωνάς επροφήτευσε. Σημείωσαι δε, ότι εδώ πρέπει να προστίθεται αναγκαίως και το, Τριημέρου Σου αναστάσεως˙ καθώς βεβαιοί και ο Θεολόγος Γρηγόριος λέγων περί του Ιωνά˙ «Και την κατασκευήν της χαράς αφείς (τούτο γαρ η Ιόππη δύναται), το παλαιόν ύψος, λέγω, και το αξίωμα, εις το της λύπης εαυτόν έρριψε πέλαγος, και δια τούτο χειμάζεται, και καθεύδει, και ναυαγεί και εξυπνίζεται, και κληρούται, και ομολογεί την φυγήν, και καταποντίζεται, και υπό του Κήτους καταπίνεται μεν, ου καταναλίσκεται δε˙ και το θαύμα Χριστώ τριημέρω συναδίδοται» (εν τω Απολογητικώ). Δια της προσθήκης δε ταύτης της, Αναστάσεως, η έννοια συνάπτεται με τα κατωτέρω λόγια του Μελωδού˙ άλλως γαρ ασυνάρτητος είναι και ανακόλουθος. Τί δε φησίν ακολούθως; Ότι ο Ιωνάς, με το να διεσώθη από το κήτος αβλαβής (τούτο γαρ δηλοί το, Ασινής, από το, Σίνος το, Βλάβος και το στερητικόν Α), καθώς ήτον αβλαβής και προ του να καταποθή˙ δια τούτο ευχαρίστως εφώναζεν˙ Εγώ, Κύριε, επειδή ελυτρώθηκα από την θανατηφόρον συμφοράν την εκ του Κήτους, θέλω προσφέρει εις Σε θυσίας ομού με φωνάς ευχαριστηρίους.

            Επειδή δε τώρα έπαυσαν αι θυσίαι των ζώων, δια τούτο ημείς οι Χριστιανοί έχομεν άλλας θυσίας, με τας οποίας πρέπει να ευχαριστώμεν τον Θεόν˙ ήγουν έχομεν θυσίαν δικαιοσύνης, της καθολικής αρετής, εις την οποίαν ευδοκεί και αρέσκεται ο Θεός˙ «Τότε, φησίν, ευδοκήσεις θυσίαν δικαιοσύνης» (Ψαλμ. ν’ 21)˙ έχομεν θυσίαν, το συντετριμμένον πνεύμα, περί ου ο αυτός γράφει Δαβίδ˙ «Θυσία τω Θεώ, πνεύμα συντετριμμένον» (Αυτόθι 19)˙ έχομεν θυσίαν αινέσεως, ήτις δοξάζει τον Θεόν, καθώς αυτός λέγει˙ «Θυσία αινέσεως δοξάσει με» (Ψαλμ. μθ’ 23)˙ έχομεν δε προ πάντων να προσφέρωμεν θυσίαν εις τον Θεόν αυτά τα ίδια σώματά μας, νενεκρωμένα από κάθε φρόνημα και επιθυμίαν σαρκικήν, η οποία αύτη θυσία είναι ευάρεστος εις τον Θεόν˙ καθώς μας παραγγέλλει ο Παύλος λέγων˙ «Παρακαλώ υμάς, θυσίαν ζώσαν, αγίαν, ευάρεστον τω Θεώ, την λογικήν λατρείαν υμών» (Ρωμ. ιβ’ 1).

                Ωδή ζ’. Ο Ειρμός.

              Ιταμώ θυμώ τε και πυρί, θείος έρως αντιταττόμενος, το μεν πυρ εδρόσιζε˙ τω θυμώ δε εγέλα, θεοπνεύστω λογική τη των Οσίων τριφθόγγω λύρα αντιφθεγγόμενος, μουσικοίς οργάνοις εν μέσω φλογός˙ Ο δεδοξασμένος, των Πατέρων και ημών, Θεός ευλογητός ει.

            Ερμηνεία.

              Κανένα πράγμα δεν είναι δυνατώτερον από τον του Θεού πρηστήριον έρωτα, ουδέ της θείας αγάπης ευρίσκεται ισχυρώτερόν τε και δραστικώτερον, καν θλίψεις είναι, καν πείνα, καν διωγμός, καν μάχαιρα, καν θάνατος το πάντων έσχατον των δεινών, όλα νικώνται από την θείαν αγάπην, και κανένα εκ τούτων νικήσαι την αγάπην ου δύναται˙ και μαρτυρεί Παύλος λέγων˙ «Τίς ημάς χωρίσει από της αγάπης του Χριστού; θλίψις, ή στενοχωρία, ή διωγμός, ή λοιμός, ή γυμνότης, ή μάχαιρα; Πέπεισμαι γαρ, ότι ούτε ζωή, ούτε Άγγελοι, ούτε Αρχαί, ούτε Δυνάμεις, ούτε ενεστώτα, ούτε μέλλοντα, ούτε ύψωμα, ούτε βάθος, ούτε τις κτίσις δυνήσεται ημάς χωρίσαι από της αγάπης του Θεού της εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών» (Ρωμ. η’ 35). Ταύτα λοιπόν ηξεύρων ο Ιερός ούτος Μελωδός, λέγει˙ Ο ένθεος έρως, όπου άναπτε μέσα εις την καρδίαν των τριών εκείνων Παίδων,  αυτός εναντιείτο εις τρία πράγματα, εις τον ορμητικώτατον και σκληρόν και ωμόν θυμόν του Βασιλέως Ναβουχοδονόσορ (τούτο γαρ δηλοί το, Ιταμώ, παρά του Ίεσθαι, ό δηλοί το, Ορμάν), εις το πυρ της καμίνου, και εις τα μουσικά όργανα τα παακινούντα τους λαούς να προσκυνήσουν την εικόνα του Ναβουχοδονόσορ. Όθεν υπερνικήσας και τα τρία ταύτα ο θείος έρως, το μεν πυρ το επταπλάσιον της καμίνου εδρόσισε˙ περισσότερον γαρ ανάπτων αυτός έσω εν τη καρδία των τριών Παίδων, ενίκα το έξωθεν ανάπτον της καμίνου πυρ˙ τον δε θυμόν του Βασιλέως κατεγέλα και επερίπαιζεν. Αυτός ακόμη με την τρίχορδον και θεόπνευστον και λογικήν λύραν των τριών Παίδων αντελάλει και αντέλεγεν εις τα μουσικά όργανα του Βασιλέως εν τω μέσω της καμίνου˙ υμνούντες γαρ αυτοί τον Θεόν εν τη καμίνω, και λέγοντες «Ευλογητός ει, Κύριε ο Θεός των Πατέρων ημών, καιλ υπερύμνητος, και υπερυψούμενος εις τους αιώνας», δια την υμνωδίας ταύτης αντεφθέγγετο εις τα έξω βασιλικά όργανα, και τρόπον τινά έλεγον ότι η εικών του Ναβουχοδονόσορ δεν πρέπει να προσκυνήται, διότι δεν είναι Θεός, αλλά ο λυτρώσας ημάς εκ της καμίνου, αυτός πρέπει να προσκυνήται και να δοξολογήται, διότι είναι Θεός αληθέστατος.

              Ωδή η’. Ο Ειρμός.

               Φλόγα δροσίζουσαν Οσίους, δυσσεβείς δε καταφλέγουσαν, Άγγελος Θεού ο πανσθενής, έδειξε Παισί˙ ζωαρχικήν δε πηγήν ειργάσατο την Θεοτόκον, φθοράν θανάτου, και ζωήν βλυστάνουσαν τοις μέλπουσι˙ Τον Δημιουργόν˙ μόνον υμνούμεν, οι λελυτρωμένοι, και υπερυψούμεν εις πάντας τους αιώνας.

Ερμηνεία.

             Πάλιν και εις το Τροπάριον τούτο αναφέρει την ιστορίαν των τριών Παίδων ο Μελωδός, καθότι και η ογδόη Ωδή αυτών είναι πόνημα˙ προσαρμόζει δε ταύτην ευφυώς και εις την εορτήν της Θεοτόκου λέγων ούτως˙ Ο Άγγελος Κυρίου ο πανσθενής (ο παντοδύναμος). Με την λέξιν δε ταύτην φανερώνει, ότι ο Άγγελος, όπου κατέβη εις την κάμινον του πυρός, δεν ήτον απλούς Άγγελος, ου γαρ αυτός εστί πανσθενής, αλλά ήτον ο Μονογενής Υιός του Θεού, ο κατά τον Ησαΐαν ονομαζόμενος «Άγγελος της μεγάλης βουλής του Πατρός», δια τούτο ο Ναβουχοδονόσορ, βλέπων αυτόν εν τη καμίνω, όμοιον Υιώ Θεού ωνόμασε, λέγων˙ «Και η όρασις του τετάρτου ομοία Υιώ Θεού» (Δαν. γ’ 25). Ο παντοδύναμος, λέγω, της μεγάλης βουλής Άγγελος, συγκαταβάς τοις περί Ανανίαν εις την Κάμινον, ως γέγραπται, δια της παντουργού αυτού δυνάμεως, έδειξε την αυτήν φλόγα του πυρός δροσίζουσαν μεν τους οσίους τρεις Παίδας, κατακαίουσαν δε τους ασεβείς Χαλδαίους˙ «Διεχείτο, φησίν, η φλόξ επάνω της καμίνου επί πήχεις τεσσαράκοντα εννέα, και διόδευσε και ανεπύρισεν, ους εύρε περί την κάμινον των Χαλδαίων» (Αίνος 24).12

          Ούτως ο αυτός παντοδύναμος της Πατρικής βουλής Άγγελος κατεσκεύασε δια της αυτού απειροδυνάμου ισχύος την σήμερον εορταζομένην Παρθένον, την αληθεστάτην και αγιωτάτην Μητέρα του, πηγήν ζωαρχικήν (ήτοι αρχήν ούσαν ζωής και σωτηρίας), η οποία αναβλύζει φθοράν μεν και αφανισμόν και κατάργησιν εις τον θάνατον, ζωήν δε και σωτηρίαν εις όλους τους πιστούς Χριστιανούς, όπου ψάλλουν τον ύμνον εκείνον των τριών Παίδων, και λέγουν˙ Ημείς, όπου ελυτρώθημεν από την πλάνην των ειδώλων, και από την τυραννίαν του Διαβόλου, υμνούμεν τον Χριστόν, όστις είναι μόνος Δημιουργός όλων των όντων, και υπερυψούμεν αυτόν εις τους αιώνας.

                Ωδή θ’. Ο Ειρμός.

             Νενίκηνται της φύσεως οι όροι, εν σοι, Παρθένε άχραντε˙ παρθενεύει γαρ τόκος, και ζωήν προμνηστεύεται θάνατος˙ Η μετά τόκον Παρθένος, και μετά θάνατον ζώσα, σώζοις αεί, Θεοτόκε την κληρονομίαν Σου.

            Ερμηνεία.

             Στοχαζόμενος ο Ιερός Μελωδός, ότι εις το υποκείμενον της Παρθένου Μαρίας πολλοί νόμοι της φύσεως ενικήθησαν, και τρόπον τινά ιλιγγιάσας, και περαιτέρω μη δυνάμενος να εννοήση, θαυμαστικώς ανεβόησεν˙ Ώ Παρθένε καθαρωτάτη και άσπιλε! Εις Σε ενικήθησαν οι νόμοι της φύσεως˙ φύσεως δε νόμος είναι, οποία γυνή γεννήση, να μη μένη πλέον παρθένος˙ Συ δε Παρθένος ούσα συνέλαβες ασπόρως, και Παρθένος ούσα, εγέννησας αφθόρως (τούτο γαρ δηλοί το, Παρθενεύει τόκος)˙ όθεν είπεν ο Θεοφόρος Μάξιμος˙ Ον (Θεόν λόγον) Παρθένος υπερφυώς τεκούσα παρέλυσεν ουδέν της παρθενίας τεκμήριον˙ ως γαρ αυτός άνθρωπος γέγονεν, ουκ αλλοιώσας την φύσιν, ουδ’ αμείψας την δύναμιν˙ ούτω την τεκούσαν και Μητέρα ποιεί, και Παρθένον διατηρεί˙ θαύματι θαύμα κατά ταυτόν διερμηνεύων άμα, και θατέρω κρύπτων το έτερον˙ τοσούτον Μητέρα την Παρθένον ποιούμενος, όσον δια της κυήσεως άλυτα τα της παρθενίας δεσμά απεργάσασθαι» (Κεφάλαιον θ’ της γ’ εκατοντάδος των γνωστικών).

             Νόμος φύσεως είναι, όταν δια του θανάτου χωρισθή η ψυχή από το σώμα, το σώμα να τίθεται εν τάφω και να διαλύεται εις τα εξ ών συνετέθη˙ εις το ιδικόν Σου όμως σώμα, Θεοτόκε, ο θάνατος δεν επροξένησε διαφθοράν και διάλυσιν, αλλά ζωήν και αφθαρσίαν˙ καθότι μετά τρεις ημέρας, ενωθείσα πάλιν η άχραντος ψυχή Σου με το θεοδόχον σώμά Σου, ανέστη από τον τάφον, και ανελήφθη εις τους Ουρανούς. Ούτοι μεν είναι οι φανεροί νόμοι της φύσεως, οίτινες ενικήθησαν εις την Θεοτόκον˙ εάν θέλης τινάς να βαθύνη περισσότερον, ευρίσκει και άλλους νόμους της φύσεως νικηθέντας˙ οίον, νόμος της φύσεως είναι να διαπλάττεται και να εξεικονίζεται το βρέφος εν τη κοιλία από ολίγον ολίγον˙ εις Σε όμως, Παρθένε, ενικήθη και ο νόμος ούτος, διότι το θεοϋπόστατον βρέφος Σου ευθύς εξ αυτής της συλλήψεως όλον εξεικονίσθη, και όχι κατ’ ολίγον ολίγον˙ καθώς λέγει ο μέγας Βασίλειος (και όρα την ερμηνείαν του Τροπαρίου του Ευαγγελισμού του λέγοντος˙ Ζητείς παρ’ εμού γνώναι, Παρθένε)˙ νόμος της φύσεως είναι, το εν τη κοιλία βρέφος να

 προξενή βάρος εις την μητέρα του˙ άλλ’ ο Δεσπότης Χριστός βρέφος, ών εν τη κοιλία Σου της Μητρός του, ουδένα τοιούτον βάρος εις Σε επροξένησε˙ διο και παρά Σου εβαστάζετο ακόπως εις όλους τους εννέα μήνας της κυοφορίας του˙ καθώς πάρα πολλοίς Θεολόγοις ομολογείται. Και άλλοι δε πολλοί νόμοι της φύσεως λεπτότεροι ενικήθησαν εν Σοι τη Παρθένω, τους οποίους αφίνομεν, διότι υπερβαίνουσι κάθε λόγον ομού και διάνοιαν˙ περί ών ο μεν Θεολόγος Γρηγόριος είπε˙ «Νόμοι φύσεως καταλύονται» (Λόγος εις την Χριστού Γέννησιν)˙ ο δε μέγας Μάξιμος είπε˙ (Σκοπήσωμεν πιστώς το μυστήριον της θείας ενανθρωπήσεως, και μόνον δοξάσωμεν απεριέργως τον τούτο γενέσθαι δι’ ημάς ευδοκήσαντα˙ τίς γαρ δυνάμει θαρρών λογικής αποδείξεως, εξειπείν δύναται, πώς Θεού Λόγου γίνεται σύλληψις; Πώς γέννησις σαρκός άνευ σποράς; Πώς γέννησις άνευ φθοράς; Πώς Μήτηρ, η μετά τόκον διαμείνασα Παρθένος; Πώς ο υπερτελής καθ’ ηλικίαν προέκοπτε; Και ίνα το πρώτον και τελευταίον είπω, πώς Θεός άνθρωπος γίνεται; Και το δη πλέον μυστηριωδέστατον; Πώς ουσιωδώς εν

 σαρκί καθ’ υπόστασιν ο Λόγος, ο κατ’ ουσίαν υποστατικώς όλος υπάρχων εν τω Πατρί; Πώς ο αυτός και όλος εστί Θεός κατά φύσιν, και όλος γέγονε κατά φύσιν άνθρωπος, μηδεμίαν φύσιν ηρνημένος παντάπασι, μήτε την θείαν, καθ’ ήν υπάρχει Θεός, μήτε την ημετέραν, καθ’ ήν γέγονεν άνθρωπος; Ταύτα πίστις μόνη χωρεί τα μυστήρια» (Κεφάλαιον ιγ’ της γ’ εκατοντάδος των Γνωστικών).13

              Προσφέρει δε ακολούθως ο Μελωδός μίαν ικεσίαν προς την Θεοτόκον, και  λέγει˙ Συ, όπου έμεινας Παρθένος μετά τον τόκον, καθώς ήσουν και προ τόκου, Συ, όπου είσαι ζωντανή και μετά τον θάνατον, Συ, Αειπάρθενε, άμποτε να σώζης πάντοτε από κάθε βλάβην των ορατών και αοράτων εχθρών την κληρονομίαν Σου, ημάς τους Χριστιανούς, τους οποίους έλαβεν ο Υιός Σου κληρονομίαν παρά του Πατρός, κατά το ψαλτικόν, «Δώσω σοι έθνη την κληρονομίαν σου» (Ψαλμ. β’ 8)˙ πρόδηλον γαρ, ότι η κληρονομία του Υιού είναι κληρονομία κοινή και της Μητρός.

             Αλλά και ημείς οι ψάλλοντες και αναγινώσκοντες και ακούοντες τον παρόντα ασματικόν Κανόνα, ας ευφημήσωμεν την φυσικήν μεν του Θεού Μητέρα, ημών δε των Χριστιανών κατά χάριν Μητέρα, με θεία και ιερά άσματα˙ ας τιμήσωμεν με καθαρότητα ψυχής και του σώματος την όντως καθαράν και υπέραγνον˙ φυσικόν γαρ ιδίωμα έχουσι τα όμοια να χαίρουν και να αγάλλωνται εις τα όμοια˙ «Πέφυκε γαρ πως τοις ομοίοις τα όμοια επαγάλλεσθαι», λέγει ο εκ Δαμασκού Ιωάννης˙ αυτήν την κατά χάριν Μητέρα ημών ας θεραπεύσωμεν με ελεημοσύνην των πτωχών, και με συμπάθειαν των δεομένων˙ διότι, αν με καμμίαν άλλην αρετήν δεν θεραπεύεται ο Θεός, ως με την ελεημοσύνην˙ «Ουδενί ούτω των πάντων ως ελέω Θεός θεραπεύεται» (Γρηγορίου λόγος περί Φιλοπτωχείας)˙ τις αμφιβάλλει ότι και η του Θεού Μήτηρ χαίρει και αγάλλεται εις την των πτωχών ελεημοσύνην;

                 Ας κατασκευάσωμεν την ενθύμησιν και καρδίαν μας ταμείον και κατοικίαν των αρετών της Θεοτόκου. Πώς τούτο εμπορούμεν να κάμωμεν; Παρθένος είναι η Θεοτόκος και φιλοπάρθενος και αγνή και φίλαγνος; Βέβαια και ημείς, αν έχωμεν όχι μόνον αγνόν το σώμα από κάθρ σαρκικήν αμαρτίαν, αλλά και την ενθύμησίν μας καθαράν από αισχρούς και ρυπαρούς λογισμούς, θέλομεν αποκτήσει τις τον εαυτόν μας την χάριν της υπεράγνου Παρθένου˙ φεύγει αυτή κάθε αισχρόν πάθος; Τους ρυπαρούς λογισμούς αποστρέφεται; Συγχαίνεται την γαστριμαργίαν; Πολεμεί την πορνείαν; Μισεί του θυμού τα κινήματα; Δεν δέχεται τον φθόνον και τας φιλονεικίας; Δια τούτο και ημείς πρέπει να μισώμεν όλα τα ανωτέρω πάθη, εάν θέλωμεν να είμεθα μιμηταί και φίλοι της Παρθένου.

             Πάλιν εκ του εναντίου, η Παρθένος χαίρει εις την νηστείαν και την εγκράτειαν˙ ευφραίνεται εις την παρθενίαν και σωφροσύνην˙ αγαπά την ειρήνην και την πραότητα˙ εναγκαλίζεται την αγάπην και την ταπείνωσιν˙ δια τούτο και ημείς πρέπει να αγαπώμεν τας αρετάς ταύτας, εάν θέλωμεν να είμεθα ακόλουθοι και μιμηταί της Παρθένου. Και δια να ειπώ με συντομίαν, καθώς η Παρθένος μισεί μεν κάθε κακίαν, αγαπά δε κάθε αρετήν˙ ούτω πρέπει να κάμνωμεν και ημείς, ίνα η Παρθένος, βλέπουσα ημάς εστολισμένους με τας τοιαύτας αρετάς, επιθυμήση του κάλλους των ψυχών μας, και έλθη νοερώς εις ημάς, φέρουσα μαζί της κάθε σειράν πνευματικών χαρίτων και αγαθών˙ τί λέγω; Ου μόνον αυτή θέλει έλθη εις ημάς, δια να μας πλουτίση με κάθε ουράνιον καλόν, αλλά δια των πρεσβειών της θέλει καταπείση και τον Μονογενή της Υιόν να γένη ένοικος εις τας καρδίας μας συν τω Πατρί και τω Αγίω Πνεύματι (καθώς όλον τούτον τον Ηθικόν επίλογον γράφει ο εκ Δαμασκού φωστήρ Ιωάννης εν τω εις την Κοίμησιν λόγω αυτού, ου η αρχή˙ «Έστι μεν ανθρώπων ουδείς»)˙ ίνα ένοικον φέροντες εν τη ψυχή μας κατά χάριν την Αγίαν και Αδιαίρετον Τριάδα, δοξάζωμεν αυτήν εν τη παρούση ζωή και εν τη μελλούση εις αιώνας αιώνων. Αμήν.

«Λόγος εἰς τὴν Κοίμησιν τῆς Θεοτόκου» Ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ

Aside

(νεοελληνικὴ ἀπόδοση)
ἀπόσπασμα ἀπὸ τὶς Πατερικὲς ἐκδόσεις
«Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς», τόμος 10ος.

… Ἂν ὁ θάνατος τῶν ὁσίων εἶναι τίμιος καὶ ἡ μνήμη δικαίου συνοδεύεται ἀπὸ ἐγκώμια, πόσο μᾶλλον τὴν μνήμη τῆς ἁγίας τῶν ἁγίων, διὰ τῆς ὁποίας ἐπέρχεται ὅλη ἡ ἁγιότης στοὺς ἁγίους, δηλαδὴ τὴ μνήμη τῆς ἀειπάρθενης καὶ Θεομήτορος, πρέπει νὰ τὴν ἐπιτελοῦμε μὲ τὶς μεγαλύτερες εὐφημίες.

Αὐτὸ πράττουμε ἑορτάζοντας τὴν ἐπέτειο τῆς ἁγίας κοιμήσεως ἢ μεταστάσεώς της, ποὺ ἂν καὶ μὲ αὐτὴ εἶναι λίγο κατώτερη ἀπὸ τοὺς ἀγγέλους, ὅμως ξεπέρασε σὲ ἀσύγκριτο βαθμὸ καὶ τοὺς ἀγγέλους καὶ τοὺς ἀρχαγγέλους καὶ ὅλες τὶς ὑπερκόσμιες δυνάμεις διὰ τῆς ἐγγύτητός της πρὸς τὸν Θεὸ καὶ διὰ τῶν ἀπὸ παλαιὰ γραμμένων καὶ πραγματοποιημένων σ᾿ αὐτὴ θαυμασίων.

Ὁ θάνατός της εἶναι ζωηφόρος, μεταβαίνοντας σὲ οὐράνια καὶ ἀθάνατο ζωή, καὶ ἡ μνήμη τούτου εἶναι χαρμόσυνη ἑορτὴ καὶ παγκόσμια πανήγυρις, ποὺ ὄχι μόνο ἀνανεώνει τὴ μνήμη τῶν θαυμασίων τῆς Θεομήτορος, ἀλλὰ καὶ προσθέτει τὴ κοινὴ καὶ παράδοξη συνάθροιση τῶν ἱερῶν Ἀποστόλων ἀπὸ κάθε μέρος τῆς γῆς γιὰ τὴν πανίερη κηδεία της, μὲ θεολήπτους ὕμνους, μὲ τὶς ἀγγελικὲς ἐπιστασίες καὶ χοροστασίες καὶ λειτουργίες γι᾿ αὐτήν.

Οἱ Ἀπόστολοι προπέμπουν, ἀκολουθοῦν, συμπράττουν, ἀποκρούουν, ἀμύνονται καὶ συνεργοῦν μὲ ὅλη τη δύναμη μαζὶ μὲ ἐκείνους ποὺ ἐγκωμιάζουν τὸ ζωαρχικὸ καὶ θεοδόχο ἐκεῖνο σῶμα, τὸ σωστικὸ φάρμακο τοῦ γένους μας, τὸ σεμνολόγημα ὅλης τῆς κτίσεως.

Ἐνῷ ὁ ἴδιος ὁ Κύριος Σαβαὼθ καὶ Υἱὸς αὐτῆς τῆς ἀειπάρθενης, εἶναι ἀοράτως παρὼν καὶ ἀποδίδει στὴ μητέρα τὴν ἐξόδιο τιμή. Σὲ αὐτοῦ τὰ χέρια ἐναπέθεσε καὶ τὸ θεοφόρο πνεῦμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἔπειτα ἀπὸ λίγο μεταθέτει καὶ τὸ συζυγικὸ πρὸς ἐκεῖνο σῶμα σὲ χῶρο ἀείζωο καὶ οὐράνιο.

Διότι μόνο αὐτή, εὑρισκομένη ἀνάμεσα στὸ Θεὸ καὶ σ᾿ ὁλόκληρο τὸ ἀνθρώπινο γένος, τὸν μὲν Θεὸ κατέστησε υἱὸν ἀνθρώπου, τοὺς δὲ ἀνθρώπους ἔκανε υἱοὺς Θεοῦ, οὐρανώσασα τὴ γῆ καὶ θεώσασα τὸ γένος. Καὶ μόνο αὐτὴ ἀπὸ ὅλες τὶς γυναῖκες ἀναδείχθηκε μητέρα τοῦ Θεοῦ ἐκ φύσεως πάνω ἀπὸ κάθε φύση. Ὑπῆρξε βασίλισσα κάθε ἐγκοσμίου καὶ ὑπερκοσμίου κτίσματος.

Τώρα ἔχοντας καὶ τὸν οὐρανὸ κατάλληλο κατοικητήριο, ὡς ταιριαστό της βασίλειο, στὸν ὁποῖο μετατέθηκε σήμερα ἀπὸ τὴ γῆ, στάθηκε καὶ στὰ δεξιὰ τοῦ παμβασιλέως μὲ διάχρυσο ἱματισμὸ ντυμένη καὶ στολισμένη, ὅπως λέγει ὁ προφήτης. (Ψαλμ. 44,11). Διάχρυσο ἱματισμό, ποὺ σημαίνει στολισμένη μὲ τὶς παντοειδεῖς ἀρετές. Διότι μόνο αὐτὴ κατέχει τώρα μαζὶ μὲ τὸ θεοδόξαστο σῶμα καὶ μὲ τὸν Υἱό, τὸν οὐράνιο χῶρο. Δὲν μποροῦσε πραγματικὰ γῆ καὶ τάφος καὶ θάνατος νὰ κρατεῖ ἕως τὸ τέλος τὸ ζωαρχικὸ καὶ θεοδόχο σῶμα της καὶ ἀγαπητὸ ἐνδιαίτημα οὐρανοῦ καὶ τοῦ οὐρανοῦ τῶν οὐρανῶν.

Ἀποδεικτικὸ γιὰ τοὺς μαθητὲς στοιχεῖο περὶ τῆς ἀναστάσεώς της ἀπὸ τοὺς νεκροὺς γίνονται τὰ σινδόνια καὶ τὰ ἐντάφια, ποὺ μόνα ἀπέμειναν στὸ τάφο καὶ βρέθηκαν ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ἦλθαν νὰ τὴν ζητήσουν, ὅπως συνέβηκε προηγούμενα μὲ τὸν Υἱὸ καὶ Δεσπότη. Δὲν χρειάσθηκε νὰ μείνει καὶ αὐτὴ ἐπίσης γιὰ λίγο πάνω στὴ γῆ, ὅπως ὁ Υἱός της καὶ Θεός, γι᾿ αὐτὸ ἀναλήφθηκε ἀμέσως πρὸς τὸν ὑπερουράνιο χῶρο ἀπὸ τὸν τάφο.

Μὲ τὴν ἀνάληψή της ἡ Θεομῆτορ συνῆψε τὰ κάτω μὲ τὰ ἄνω καὶ περιέλαβε τὸ πᾶν μὲ τὰ γύρω της θαυμάσια, ὥστε καὶ τὸ ὅτι εἶναι ἐλαττωμένη πολὺ λίγο ἀπὸ τοὺς ἀγγέλους, γευόμενη τὸ θάνατο, αὐξάνει τὴ ὑπεροχή της σὲ ὅλα . Καὶ ἔτσι εἶναι ἡ μόνη ἀπὸ ὅλους τοὺς αἰῶνες καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀρίστους ποὺ διαιτᾶται μὲ τὸ σῶμα στὸν οὐρανὸ μαζὶ μὲ τὸν Υἱὸ καὶ Θεό.

Ἡ Θεομήτωρ εἶναι ὁ τόπος ὅλων τῶν χαρίτων καὶ πλήρωμα κάθε καλοκαγαθίας καὶ εἰκόνα κάθε ἀγαθοῦ καὶ κάθε χρηστότητος, ἀφοῦ εἶναι ἡ μόνη ποὺ ἀξιώθηκε ὅλα μαζὶ τὰ χαρίσματα τοῦ Πνεύματος καὶ μάλιστα ἡ μόνη ποὺ ἔλαβε παράδοξα στὰ σπλάχνα της ἐκεῖνον στὸν ὁποῖο βρίσκονται οἱ θησαυροὶ ὅλων τῶν χαρισμάτων. Τώρα δὲ μὲ τὸ θάνατό της προχώρησε ἀπὸ ἐδῶ πρὸς τὴν ἀθανασία καὶ δίκαια μετέστη καὶ εἶναι συγκάτοικος μὲ τὸν Υἱὸ στὰ ὑπερουράνια σκηνώματα καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἐπιστατεῖ μὲ τὶς ἀκοίμητες πρὸς αὐτὸν πρεσβεῖες ἐξιλεώνοντας αὐτὸν πρὸς ὅλους μας.

Εἶναι τόσο πολὺ πλησιέστερη ἀπὸ τοὺς πλησιάζοντας τὸ Θεό, ὄχι μόνο ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἀγγελικὲς ἱεραρχίες. «Τὰ Σεραφὶμ στέκονταν γύρω τοῦ» (Ἡσαΐας 6,2) καὶ ὁ Δαυῒδ λέγει: «παρέστη ἡ βασίλισσα στὰ δεξιά σου».

Βλέπετε τὴ διαφορὰ τῆς στάσεως; Ἀπὸ αὐτὴ μπορεῖτε νὰ καταλάβετε καὶ τὴ διαφορά της, κατὰ τὴν ἀξία τῆς τάξεως. Διότι τὰ Σεραφεὶμ ἦταν γύρω ἀπὸ τὸ Θεό, πλησίον δὲ στὸν ἴδιο μόνο ἡ βασίλισσα καὶ μάλιστα στὰ δεξιά του. Ὅπου κάθισε ὁ Χριστὸς στὸν οὐρανό, δηλαδὴ στὰ δεξιά της μεγαλωσύνης, ἐκεῖ στέκεται καὶ αὐτὴ τώρα ποὺ ἀνέβηκε ἀπὸ τὴ γῆ στὸν οὐρανό.

Ποιὸς δὲν γνωρίζει ὅτι ἡ Παρθενομήτωρ εἶναι ἐκείνη ἡ βάτος ποὺ ἦταν ἀναμμένη ἀλλὰ δὲν καταφλεγόταν. (Ψαλμ. 44,19). Καὶ αὐτὴ ἡ λαβίδα, ποὺ πῆρε τὸ Σεραφίμ, τὸν ἄνθρακα ἀπὸ τὸ θυσιαστήριο, ποὺ συνέλαβε δηλαδὴ ἀπυρπολήτως τὸ θεῖο πῦρ καὶ κανεὶς ἄλλος δὲν θὰ μποροῦσε νὰ ἔλθει πρὸς τὸ Θεό. Ἑπομένως μόνη αὐτὴ εἶναι μεθόριο τῆς κτιστῆς καὶ τῆς ἄκτιστης φύσεως.

Ποιὸς θὰ ἀγαποῦσε τὸ Υἱὸ καὶ Θεὸ περισσότερο ἀπὸ τὴ μητέρα, ἡ ὁποία ὄχι μόνο μονογενῆ τὸν γέννησε, ἀλλὰ καὶ μόνη της αὐτὴ χωρὶς ἀνδρικὴ ἕνωση, ὥστε νὰ εἶναι τὸ φίλτρο διπλάσιο.

Ὅπως λοιπόν, ἀφοῦ μόνο δι᾿ αὐτῆς ἐπεδήμησε πρὸς ἐμᾶς, φανερώθηκε καὶ συναναστράφηκε μὲ τοὺς ἀνθρώπους, ἐνῷ πρὶν ἦταν ἀθέατος, ἔτσι καὶ στὸν μελλοντικὸ ἀτελεύτητο αἰώνα κάθε πρόοδος καὶ ἀποκάλυψη μυστηρίων χωρὶς αὐτὴν θὰ εἶναι ἀδύνατος.

Διὰ μέσου τῆς Θεομήτορος θὰ ὑμνοῦν τὸ Θεὸ γιατὶ αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία, ἡ προστάτης καὶ πρόξενος τῶν αἰωνίων. Αὐτὴ εἶναι θέμα τῶν προφητῶν, ἀρχὴ τῶν Ἀποστόλων, ἑδραίωμα τῶν μαρτύρων, κρηπὶς τῶν διδασκάλων, ἡ ρίζα τῶν ἀπορρήτων ἀγαθῶν, ἡ κορυφὴ καὶ τελείωση κάθε ἁγίου.

Ὦ Παρθένε θεία καὶ τώρα οὐρανία, πῶς νὰ περιγράψω ὅλα σου τὰ προσόντα; Πῶς νὰ σὲ δοξάσω, τὸ θησαυρὸ τῆς δόξας; Ἐσένα καὶ ἡ μνήμη μόνο ἁγιάζει αὐτὸν ποὺ τὴν χρησιμοποιεῖ.

Μετάδωσε πλούσια λοιπὸν τὰ χαρίσματά σου στὸ λαό σου, Δέσποινα, δῶσε τὴ λύση τῶν δεινῶν μας, μετάτρεψε ὅλα πρὸς τὸ καλύτερο μὲ τὴ δύναμή σου, δίδοντας τὴ χάρη σου γιὰ νὰ δοξάζουμε τὸ προαιώνιο Λόγο ποὺ σαρκώθηκε ἀπὸ σένα γιὰ μᾶς μαζὶ με τὸν ἄναρχο Πατέρα καὶ τὸ ζωοποιὸ Πνεῦμα, τώρα καὶ πάντοτε καὶ στοὺς ἀτελευτήτους αἰῶνες. Γένοιτο….


Ἡ Κοίμησις τῆς Θεοτόκου – Φώτης Κόντογλου

Aside

«Ἐπὶ σοί Χαίρει, Κεχαριτωμένη. πᾶσα ἡ κτίσις»

«Ὡς ἐμψύχῳ Θεοῦ κιβωτῷ ψαυέτω μηδαμῶς χεὶρ ἀμυήτων. χείλη δὲ πιστῶν τῇ Θεοτόκῳ ἀσιγήτως φωνὴν τοῦ ἀγγέλου ἀναμέλποντα, ἐν ἀγαλλιάσει βοάτω: Ὄντως ἀνωτέρα πάντων ὑπάρχεις, Παρθένε ἁγνή». «Ἐσένα ποὺ εἶσαι ζωντανὴ κιβωτὸς τοῦ Θεοῦ, ἂς μὴ σὲ ἀγγίζει ὁλότελα χέρι ἄπιστο, ἀλλὰ χείλια πιστὰ ἂς ψάλλουνε δίχως νὰ σωπάσουνε τὴ φωνὴ τοῦ ἀγγέλου (ὁ ὑμνωδὸς θέλει νὰ πεῖ τὴ φωνὴ τοῦ ἀρχαγγέλου Γαβριήλ, ποὺ εἶπε «εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξὶ») κι ἂς κράζουνε: «Ἀληθινά, εἶσαι ἀνώτερη ἀπ’ ὅλα Παρθένε ἁγνή».

Ἀλλοίμονο! Ἀμύητοι, ἄπιστοι, ἀκατάνυχτοι, εἴμαστε οἱ πιὸ πολλοὶ σήμερα, τώρα ποὺ ἔπρεπε νὰ προσπέσουμε μὲ δάκρυα καυτερὰ στὴν Παναγία καὶ νὰ ποῦμε μαζὶ μὲ τὸ Θεόδωρο Δούκα τὸ Λάσκαρη, ποὺ σύνθεσε μὲ συντριμένη καρδιὰ τὸν παρακλητικὸ κανόνα:

«Ἐκύκλωσαν αἱ τοῦ βίου με ζάλαι ὥσπερ μέλισσαι κηρίον, Παρθένε». «Σὰν τὰ μελίσσια ποὺ τριγυρίζουνε γύρω στὴν κερήθρα, ἔτσι κ’ ἐμένα μὲ ζώσανε οἱ ζαλάδες τῆς ζωῆς καὶ πέσανε ἀπάνω στὴν καρδιά μου καὶ τὴν κατατρυπᾶνε μὲ τὶς φαρμακερὲς σαγίτες τους.

Ἄμποτε, Παναγiα μου, νὰ σὲ βρῶ βοηθό, νὰ μὲ γλυτώσεις ἀπὸ τὰ βάσανα». Μὰ ποιὸς ἀπὸ μᾶς γυρεύει βοήθεια ἀπὸ τὴν Παναγία, ἀπὸ τὸν Χριστὸ κι’ ἀπὸ τοὺς ἁγίους; Γυρεύουμε βoήθεια ἀπὸ τὸ κάθε τί, παρεκτῶς ἀπὸ τὸν Θεό. Ἀλλὰ τί βοήθεια μποροῦνε νὰ δώσουνε στὸν ἄνθρωπο τὰ εἴδωλα τὰ λεγόμενα «ἐπιστήμη» καὶ «τέχνη»; Ὁ ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ ἀναχωρητὴς λέγει: «Σ’ ὅλους τούς δρόμους ποὺ πορεύονται oἱ ἄνθρωποι σὲ τοῦτον τὸν κόσμο δὲv βρίσκουνε σὲ κανένα τὴν εἰρήνη, ὡς ποὺ vά σιμώσουμε στὴν ἐλπίδα τοῦ Θεοῦ. Μὰ ἀλλοίμονο! οἱ πιὸ πολλοὶ ἄvθρωποι εἶναι «οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα» ὅπως λέγει ὁ Παῦλος. Ὅποιος δὲν ἔχει τὴν πίστη μέσα στὴν καρδιά του, τί ἐλπίδα μπορεῖ νάχει; Ὅπου ν’ ἀκουμπήσει ὅλα εἶναι σάπια.

Γι’ αὐτὸ κι’ ὁ ὑμνογράφος ποὺ εἴπαμε, λέγει στὴν Παναγία: «Ἀπορήσας ἐκ πάντων, ὀδυνηρῶς κράζω σοι. Πρόφθασον, θερμὴ προστασία, καὶ τὴν βοήθειαν δὸς μοι τῷ δούλω σου τῷ ταπεινῶ καὶ ἀθλίω».

«Ὅλα, λέγει τὰ δοκίμασα, μὰ κανένα πράγμα δὲ μπόρεσε νά μὲ ξαλαφρώσει. Γιὰ τοῦτο φωνάζω Ἐσένα μὲ θρῆνο πικρόν, καὶ λέγω: Πρόφτασε καὶ δόσε τὴ βοήθειά σου σὲ μένα τὸν ταπεινὸ κι’ ἄθλιο δοῦλο σου».

Ἡ Παναγία εἶναι ἡ ἐλπίδα τῶν ἀπελπισμένων, ἡ χαρὰ τῶν πικραμένων, τὸ ραβδὶ τῶν τυφλῶν, ἡ ἄγκυρα τῶν θαλασσοδαρμένων, ἡ μάνα τῶν ὀρφανεμένων.

Ἡ θρησκεία τοῦ Χριστοῦ εἶναι πονεμένη θρησκεία, ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς καρφώθηκε ἀπάνω στὸ ξύλο: κ’ ἡ μητέρα του ἡ Παναγία πέρασε κάθε λύπη σὲ τοῦτον τὸν κόσμο. Γι’ αὐτὸ καταφεύγουμε σὲ Κεiνη ποὺ τὴν εἴπανε οἱ πατεράδες μας: «Καταφυγή», «Σκέπη τοῦ κόσμου», «Γοργοεπήκοο», «Γρηγοροῦσα», «Ὀξεία ἀντίληψη», «Ἐλεοῦσα», «Ὁδηγήτρια», «Παρηγορίτισσα» καὶ χίλια ἄλλα ὀνόματα, ποὺ δὲν βγήκανε ἔτσι ἁπλὰ ἀπὸ τὰ στόματα, ἀλλὰ ἀπὸ τὶς καρδιὲς ποὺ πιστεύανε καὶ ποὺ πονούσανε.

Μονάχα στὴν Ἑλλάδα προσκυνιέται ἡ Παναγία μὲ τὸν πρεπούμενο τρόπο ἤγουν μὲ δάκρυα μὲ πόνο καὶ μὲ ταπεινὴ ἀγάπη. Γιατί ἡ Ἑλλάδα εἶναι τόπος πονεμένος, χαροκαμένος, βασανισμένος ἀπὸ κάθε λογῆς βάσανο. Κι’ ἀπὸ τούτη τὴν αἰτία τὸ ἔθνος μας στὰ σκληρὰ τὰ χρόνια βρίσκει παρηγοριὰ καὶ στήριγμα στὰ ἁγιασμένα μυστήρια τῆς ὀρθόδοξης θρησκείας μας, καὶ παραπάνω ἀπὸ ὅλα στὸ Σταυρωμένο τὸ Χριστὸ καὶ στὴ χαροκαμένη μητέρα του, ποὺ πέρασε τὴν καρδιὰ τῆς σπαθὶ δίκοπο.

Σὲ ἄλλες χῶρες τραγουδᾶνε τὴν Παναγία μὲ τραγούδια κοσμικά, σὰν νάναι καμιὰ φιληνάδα τους, μὰ ἐμεῖς τὴν ὑμνολογοῦμε μὲ κατάνυξη βαθειά, θαρρετὰ μὰ μὲ συστολή, μὲ ἀγάπη μὰ καὶ μὲ σέβας, σὰν μητέρα μας μὰ καὶ σὰν μητέρα τοῦ Θεοῦ μας. Ἀνοίγουμε τὴν καρδιά μας νὰ τὴ δεῖ τί ἔχει μέσα καὶ νὰ μᾶς συμπονέσει.

Ἡ Παναγία εἶναι ἡ πικραμένη χαρὰ τῆς Ὀρθοδοξίας, «τὸ χαροποιὸν πένθος», «ἡ χαρμολύπη» μας, «ὁ ποταμὸς ὁ γλυκερός του ἐλέους», «ὁ χρυσοπλοκώτατος πύργος καὶ ἡ δωδεκάτειχος πόλις».

Ἡ ὑμνωδία τῆς ἐκκλησίας μας εἶναι ἕνας παράδεισος, ἕνα μυστικὸ περιβόλι ποὺ μοσκοβολᾶ ἀπὸ λογῆς λογῆς μυρίπνοα ἄνθη, καὶ τὰ πιὸ μυρουδικά, τὰ πιὸ ἐξαίσια, εἶναι ἀφιερωμένα στὴν Παναγία. Ὅλος ὁ κόσμος θλίβεται μαζί της καὶ μαζί της χαίρεται μὲ μία χαρὰ πνευματική:«Ἐπὶ Σοί χαίρει, Κεχαριτωμένη, πᾶσα ἡ κτίσις, ἀγγέλων τὸ σύστημα καὶ ἀνθρώπων τὸ γένος, ἡγιασμένε ναὲ καὶ παράδεισε λογικέ, παρθενικὸν καύχημα, ἐξ ἧς Θεὸς ἐσαρκώθη καὶ παιδίον γέγονεν ὁ πρὸ αἰώνων ὑπάρχων Θεὸς ἡμῶν».

Ἀπορεῖς τί νὰ πρωτοδιαλέξεις ἀπ’ αὐτὴ τὴν ὑμνολογία τῆς Θεοτόκου! Θαρρεῖς πὼς ὁ ἀγέρας, τὰ βουνά, oἱ θάλασσες τῆς Ἑλλάδας, τὰ χωριὰ oἱ πολιτεῖες, γεμίσαvε εὐωδία πνευματικὴ ἀπ’ αὐτὸ «τὸ χρυσοῦν θυμιατήριον», ἀπ’ αὐτὴ «τὴν μανναδόχον στάμνον ποὺ ἔχει μέσα «μύρον τὸ ἀκένωτον». Οἱ γυναῖκες μας εἶναι στολισμένες μὲ τόνομά της, τὰ βουνά μας, οἱ κάμποι, τὰ νησιά, τ’ ἀκροθαλάσσια εἶναι ἁγιασμένα ἀπὸ τὰ ξωκκλήσια της, τὰ καράβια μας ἔχουν γραμμένο ἀπάνω στὴ μάσκα καὶ στὴν πρύμη τὸ γλυκύτατο ὄνομά της. Ἀληθινὰ στὴν Ἑλλάδα μας «ἐπὶ Σοί χαίρει, Κεχαριτωμένη, πᾶσα ἡ κτίσις», «Γιὰ Σένα, χαίρεται ὅλη ἡ πλάση. Σήμερα ποὺ κοιμήθηκες, θαρεῖς πὼς ἡ χαρὰ γίνηκε πιὸ μεγάλη, ἡ θλίψη ἄλλαξε σὲ ἀγαλλίαση, ἡ ἐλπίδα ζωήρεψε ἀντὶ νὰ ἀποσκιάσει καὶ πλημμύρισε τὶς καρδιές μας.

Σήμερα τ’ ἀγέρι φυσᾶ γλυκύτερα στὰ κουρασμένα πρόσωπά μας, τὰ δέντρα σὰν νὰ γενήκανε πιὸ χλωρά, τ’ αὐγουστιάτικο κύμα σὰν νὰ ἀρμενίζει πιὸ δροσερὸ μέσα στὸ πέλαγο καὶ ἀφρίζει φουσκωμένο ἀπὸ χαρὰ μεγάλη, τὸ κάθε τί πανηγυρίζει κι’ ἀγάλλεται..

Ὤ! Τί θάνατος λοιπὸν εἶναι αὐτός, ποὺ γέμισε τὴν οἰκουμένη καὶ τὶς καρδές μας μὲ τὴ χαρὰ τῆς ἀθανασίας! Καὶ καλώτατα ψέλνει ὁ ὑμνωδὸς σήμερα: «Ἐν τῇ γεννήσει τὴν παρθενίαν ἐφύλαξας, ἐν τῇ κοιμήσει τὸν κόσμον οὐ κατέλιπες, Θεοτόκε. Μετέστης πρὸς τὴν ζωήν, μήτηρ ὑπάρχουσα τῆς ζωῆς, καὶ ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς λυτρουμένη ἐκ θανάτου τὰς ψυχᾶς ἡμῶν».

Ἀληθινὰ λέγει καὶ σ’ ἕνα ἄλλο τροπάρι: «Τῇ ἀθανάτω σου κοιμήσει, Θεοτόκε, μῆτερ τῆς ζωῆς…».

Ἀλλὰ τὸ ξαναλέγω. Τί νὰ πεῖ κανένας πρῶτα καὶ τί ὕστερα, ἀπὸ τὰ τόσα πνευματικὰ ὑμνολογήματα ποὺ προσφέρανε οἱ ὀρθόδοξες καρδιὲς στὴν Παναγία, στὸ «Ρόδον τὸ ἀμάραντον», ποὺ μοσκοβόλησε καὶ ἁγίασε τὴν καταβασανισμένη τὴν Ἑλλάδα! Τὴν ὑμνολογήσανε μὲ τὰ λόγια, μὲ τὴν ψαλμωδία, μὲ τὴ ζωγραφική, μὲ τὸ σκαλισμένο ξύλο, μὲ τ’ ἀσήμι, μὲ τὸ μάλαμα, μὲ τὸ κηρομάστιχο, μὲ κάθε τίμιο κι’ ἁγιασμέvο πράγμα ποὺ μπορεῖ νὰ χρησιμέψει στὸν ἄνθρωπο γιὰ νά μπορέσει νά δείξει τὴν ἀγάπη του, τὸ σέβας του, τὴ χαρά του, τὴν πίκρα του, κι’ ὅ,τι ἄλλο ἁγνὸ αἴσθημα ἔχει μέσα στὰ φύλλα τῆς καρδιᾶς του. Τὸ νὰ πιάσει κανένας νὰ τὰ ἱστορήσει καταλεπτῶς, θὰ ἤτανε σὰν νάθελε vα μετρήσει τὸν ἄμμο τῆς θάλασσας; Γιὰ τοῦτο ἀνθολογᾶμε λιγοστὰ λουλούδια ἀπὸ τῆς ὑμνωδίας τὸ ἁγιόκλημα «εἰς ὀσμὴν εὐωδίας πνευματικῆς»

Πρῶτα ἀπ’ ὅλα ἂς μεταγράψουμε λίγα λόγια ἀπὸ τὶς Καταβασίες τοῦ Ἀκαθίστου ὕμνου «Ἀνοίξω τὸ στόμα μου», ποὺ εἶναι τὸ βυζαντινώτατο, ὅλη ἡ Κωνσταντινούπολη πνευματικὰ πανηγυρίζουσα. Στοχασθεῖτε καλὰ ἐκείνη τὴν ἐξαίσια γ’ ὠδὴ ποὺ λέγει: «Τοὺς σοὺς ὑμνολόγους Θεοτόκε, ὡς ζῶσα καὶ ἄφθονος πηγή, θίασον συγκροτήσαντας πνευματικόν, στερέωσον καὶ ἐν τῇ θεία δόξῃ σου στεφάνων δόξης ἀξίωσον».

Οὐράνια ἀπηχήματα!:«Τοὺς ὑμνολόγους σου, Θεοτόκε, ποὺ συγκροτήσανε ἕναν πνευματικὸ θίασο, στερέωσέ τους, Ἐσὺ ποὺ εἶσαι ζωντανὴ ὡς ἄφθονη πηγή. Καὶ μὲ τὴ θεία δόξα σου, ἀξίωσέ τους νὰ φοσέσουνε τῆς δόξας τὰ στέφανα».

Ἀμὴ ἡ θ’ ὠδὴ ποὺ λέγει: «Ἅπας γηγενὴς σκιρτάτω τῷ πνεύματι λαμπαδουχούμενος· πανηγυριζέτω δὲ ἀΰλων νόων φύσις, γεραίρουσα τὰ ἱερὰ θαυμάσια τῆς θεομήτορος, καὶ βοάτω, Χαίροις, παμμακάριστε Θεοτόκε, ἁγνή, ἀειπάρθενε.»

Ἀμὴ ἐκεῖνα τὰ πανηγυρικὰ αὐτόμελα ποὺ ψέλνουνε στὸν ἑσπερινό τῆς Κοιμήσεως, μὲ μέλος θριαμβευτικὸ καὶ μὲ πνευματικὴ μεγαλοπρέπεια! Ποιὸς χριστιανὸς Πίνδαρος τὰ σύνθεσε, Πίνδαρος ἁγιασμένος! «Ὢ τοῦ παραδόξου θαύματος! ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς ἐν μνημείῳ τίθεται, καὶ κλίμαξ πρὸς oυρανὸν ὁ τάφος γίνεται! Εὐφραίνου Γεθσημανῆ, τῆς Θεοτόκου τὸ ἅγιον τέμενος. Βοήσωμεν οἱ πιστοί, τὸν Γαβριὴλ κεκτημένοι ταξίαρχον: Κεχαριτωμένη, χαῖρε, μετά σοῦ ὁ Κύριος, ὁ παρέχων τῷ κόσμῳ διά Σοῦ τὸ μέγα ἔλεος».

Ποταμὸς μέγας καὶ βουερὸς ἀναβρύζει καὶ μᾶς δροσίζει, καὶ πίνουνε νερὸ δροσερὸ ψυχὲς ξερὲς καὶ διψασμένες! Κύτταξε πάθος καὶ μεράκι ποὺ ξελοχίζει ἀπὸ καιγόμενη καρδιά! Ὁ ὑμνωδός, ἀντὶ νὰ κλάψει γιὰ τὴν Παναγία ποὺ εἶναι μπροστά του ξαπλωμένη ἀπάνω στὴν κλίνη της, τυλιγμένη μὲ τὸ μαφόρι της μὲ κλεισμένα τὰ μάτια της ποὺ δίνανε παρηγοριὰ στὴν ἀνθρωπότητα, μὲ σταυρωμένα τὰ ἄχραντα χέρια της, ποὺ βαστάξανε τὸν Χριστὸ καὶ τὸν ἀναθρέψανε, πεθαμένη σὰν τὸν κάθε ἄνθρωπο, ἀντὶς λέγω νὰ κλάψει, ἀφοῦ πρῶτα ἀπορεῖ πῶς ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς κείτεται στὸ μνῆμα, μονομιᾶς κράζει μὲ δάκρυα στὰ μάτια, πλὴν δάκρυα χαρᾶς: «Εὐφραίνου Γεθσημανῆ, ποὺ ἔχεις θησαυρισμένο τὸ ἅγιο σκήνωμα τῆς Θεοτόκου». Κ’ ὕστερα στρέφει στοὺς χριστιανοὺς ποὺ εἶναι μέσα στὴν ἐκκλησία καὶ τοὺς λέγει μὲ τὸν ἴδιο πνευματικὸ οἶστρο. «Ἂς κράξουμε ὅλοι μαζὶ στὴν Παναγία, ἔχοντας γιὰ πρωτοψάλτη τὸν ἀρχάγγελο Γαβριήλ, ποὺ τὴ χαιρέτισε μὲ τὰ ἴδια λόγια κατὰ τὴ χαρoύμενη, μέρα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ κι’ ἂς ποῦμε: «Κεχαριτωμένη, χαῖρε, μαζί σου εἶναι ὁ Κύριος, ποὺ δωρίζει στὸν κόσμο μὲ ἐσένα, τὸ μέγα ἔλεος».

Θάνατος δὲν ὑπάρχει ἐδῶ πέρα πού εἶναι ἡ μητέρα τῆς Ζωῆς. Κι’ οὔτε μοιρολόγια καὶ ξόδια θρηνητερά, παρὰ χαρὰ ἀνεκλάλητη, γάμος πνευματικός, τράπεζα ἁγιασμένη ποὺ ἔχει ἀπιθωμένον ἀπάνω της τὸν ἄρτο τῆς ζωῆς καὶ τὸ κρασὶ τῆς ἀθανασίας, καὶ πίνουνε οἱ χριστιανοὶ καὶ μεθᾶνε ἕνα μεθύσι ἅγιο, ἁγνό, ἄμωμο καὶ δὲν βρίσκονται πιὰ μπροστὰ σένα λείψανο ποὺ τὸ κηδεύουνε, ἀλλὰ βρίσκονται στὴ Ναζαρέτ, στὸ σπίτι τὸ χαρούμενο καὶ τὸ μοσκοβολημένο ἀπὸ τὴν παρθενικὴ εὐωδία τῆς Παναγίας, τότε ποὺ ἤτανε δεκάξη χρονῶν, κατὰ κείνη τὴν ἡμέρα πώγινε ὁ Εὐαγγελισμός, καὶ κράζουνε γηθόσυνα οἱ λιγόζωοι οἱ ἄνθρωποι σὰ νάναι ἀθάνατοι, μαζὶ μὲ τὸν ἀρχάγγελο Γαβριήλ: «Κεχαριτωμένη, χαῖρε, μετά σοῦ ὁ Κύριος!». Ἡ Κοίμησις γίνεται Εὐαγγελισμός, ἡ θλίψη μεταλλάζεται σὲ χαρά!

Ναί, Δὲν ὑπάρχει ἀληθινὴ χαρά, παρὰ μονάχα στὸ Χριστὸ κι’ αὐτὴ ἡ χαρὰ εἶναι ἕνα ἀμάραντο λουλούδι, πώχει τὴ ρίζα του στὸν πόνο. Οἱ ἄλλες οἱ χαρὲς εἶναι χαρὲς ψεύτικες, χωρὶς ρίζα. «Ἡ γυνὴ ὅταν τίκτη, λύπην ἔχει, ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα αὐτῆς. Ὅταν δὲ γεννήση τὸ παιδίον, οὐκέτι μνημονεύει τῆς θλίψεως, διὰ τὴν χαρὰν ὅτι ἐγεννήθη ἄνθρωπος εἰς τὸν κόσμον. Καὶ ὑμεῖς οὖν λύπην μὲν νῦν ἔχετε· πάλιν δὲ ὄψομαι ὑμᾶς, καὶ χαρήσεται ὑμῶν ἡ καρδία καὶ τὴν χαρὰν ὑμῶν oὐδείς αἴρει ἀφ’ ὑμῶν».

Τὰ μάτια μου εἶναι θολωμένα ἀπὸ τὰ δάκρυα τώρα ποὺ γράφω αὐτὰ τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ μας. Αὐτὰ τὰ λίγα λόγια τὰ φύλαξε ἡ ἀνθρωπότητα στὴν καρδιά της καὶ μ’ αὐτὰ κλαίγει καὶ μ’ αὐτὰ χαίρεται. Αὐτὰ τὰ λόγια γενήκανε θεμέλιο τῆς Ὀρθοδοξίας, καὶ μεταλλαχτήκανε σὲ λογῆς λογῆς ἁγιασμένα αἰσθήματα καὶ βγήκανε ἀπὸ τὶς καιόμενες καρδιὲς τῶν ἁγίων ἀνθρώπων καὶ εὐωδιάσανε τὸν κόσμο. Ἀπὸ τὸν ἕναν γινήκανε ὕμνοι,ἀπὸ τὸν ἄλλον εἰκονίσματα, σὲ ἄλλον γινήκανε προσευχή, σὲ ἄλλον ψαλμός, σὲ ἄλλον ἐκκλησιὰ μὲ κουμπέδες καὶ μὲ ἁγιατράπεζα, σὲ ἄλλον θυσία τοῦ μάταιου κόσμου καὶ βουβὴ κατάνυξη.

Αὐτὰ τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ σταθήκανε πηγὴ καὶ ἔμπνευση καὶ γιὰ τὸ θρηνητικὸ ἀηδόνι τῆς ἔρημος, θέλω νὰ πῶ γιὰ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τῆς Κλίμακος, σὲ ὅσα ἔγραψε γιὰ τὸ «Χαροποιὸν πένθος»: «Ὅποιος κλαίγει, λέγει αὐτὸς ὁ ἅγιος, καὶ πικραίνεται γιὰ τὸν Θεό, ἐκεῖνος ἀξιώνεται νὰ δεῖ στὴν ψυχὴ του τὴν oὐράνια καὶ θεία παρηγοριά. Κι’ αὐτὴ ἡ οὐράνια παρηγοριὰ εἶναι κάποια ἀνακούφιση καὶ θεϊκὴ ἀλάφρωση, ποὺ παρηγορὰ τὴν πονεμένη καὶ πικραμένη ψυχή, ὁπού θλίβεται γιατί χωρίσθηκε ἀπὸ τὸν Θεὸ μὲ τὶς ἁμαρτίες της. Καὶ τούτη ἡ χαριτωμένη βοήθεια ἀλλάζει τὰ πονεμένα δάκρυα τῆς ψυχῆς, ποὺ εἶναι καταφαρμακωμένη, σὲ κάποια παρηγοριὰ θαυμαστή.

Ὅποιος πορεύεται μ’ αὐτὴ τὴ λύπη τοῦ Θεοῦ, αὐτὸς ἀκατάπαυστα γιορτάζει κάθε μέρα κι’ ἀγάλλεται ἡ ψυχή του. Τοῦτο τὸ ἅγιο καὶ θεάρεστο κλάψιμο εἶναι μία λύπη ἀλησμόνητη τῆς ψυχῆς, μία ὄρεξη πσνεμένης καρδιᾶς, ποὺ γυρεύει μὲ μεγάλη θέρμη τὸν Θεὸ ὁπού τὸν ἐπιθυμὰ πάντα της. Κράτα λοιπὸν καλὰ τὴ χαριτωμένη καὶ τὴν ἥμερη καὶ τὴν ἅγια λύπη, ποὺ κάνει τὴν ψυχή σου νά θλiβεται ἀντάμα καὶ νὰ χαίρεται. Ἐγώ, λογιάζοντας καλὰ τὴν ἐνέργεια τούτη τῆς ἅγιας κατάνυξης, ξεσταίνουμαι καὶ θαυμάζω, πῶς ἐτοῦτο ποὺ λέγεται κλάψιμο καὶ λύπη, καὶ ποὺ φαίνεται πολὺ πικρὸ κι’ ἀβάσταχτο, ἔχει μέσα του πλεγμένη καὶ σμιγμένη τὴ χαρά, καὶ τὴν εὐφροσύνη, ὅπως εἶναι σμιγμένο τὸ κερὶ μὲ τὸ μέλι στὴν μελόπητα. Καὶ σέρνει ἐκείνους ποὺ τὴν ἀξιωθήκανε μὲ πόθο μεγάλον καὶ μὲ πολλὴν ἀγάπη, καὶ φοβοῦνται νὰ μὴν τὴν χάσουνε, καὶ τὴν φυλάγουνε περισσότερο ἀπ’ ὅσο φυλάγουνε οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι τ’ ἀκριβὰ πετράδια καὶ τ’ ἀσημοχρύσαφα.

Εἶναι μία ἥμερη χαρὰ κ’ ἕνα θεϊκὸ χάρισμα. μὲ τὸ ὁποῖο στολίζει ὁ Θεὸς τοὺς φίλους του, καὶ κάνει νὰ ἔχουνε μίαν ἀληθιvὴ χαρὰ καὶ ὄρεξη γιὰ τὸν Θεό, ποῦναι συντροφιασμένη μὲ κάποια θεραπευτικὴ λύπη ὁπού δὲν ἔχει μέσα τῆς καμιὰ σαρκικὴ ἀγάπη, παρὰ μονάχα μία παρηγοριὰ ἀγγελικὴ καὶ οὐράνια. Μὲ τὴν ὁποία παρηγορὰ ὁ Θεὸς κρυφὰ ἐκείνους ποὺ συντρίβουνε μὲ πόνο καὶ μὲ ταπείνωση τὴν καρδιά τους».

Ἄμποτε νὰ τὴν ἀξιωθοῦμε κ’ ἐμεῖς, μὲ τὴ χάρη τῆς Παναγίας ποὺ γιορτάζουμε σήμερα. Ἀμήν.

Φώτης Κόντογλου